واگذاری ایرانخودرو به شرکت کروز، با واکنشهای تند نمایندگان مجلس و نگرانیهای جدی درباره «تعارض منافع» و «نظارتهای قیمتی» همراه شده است. اکنون صدای بلندتری برای ورود مجدد قوه قضائیه به این پرونده پیچیده شنیده میشود تا از بروز تبعات منفی بر کل صنعت خودرو جلوگیری شود.
چرا واگذاری ایرانخودرو به کروز جنجالبرانگیز شد؟
طاهری، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، با انتقاد شدید از روند این واگذاری، به نکتهای کلیدی اشاره میکند: «تعارض منافع». طبق قانون برنامه هفتم، هر خودروساز یا مجموعهای که در زنجیره تولید قرار دارد، اگر دچار تعارض منافع باشد، حق سهامداری در آن مجموعه را ندارد.
اما چرا در مورد شرکت کروز این نگرانی وجود دارد؟
واگذاری ایرانخودرو: خطر اثرگذاری بر رقیب و زنجیره تأمین
یکی از حساسترین بخشهای این پرونده، رابطه شرکت کروز با سایر بازیگران صنعت خودرو است:
۱. تأمین قطعات سایپا: شرکت کروز در حال حاضر تأمینکننده حدود ۲۰ درصد از قطعات سایپا است.
۲. رقیب بودن ایرانخودرو و سایپا: از سوی دیگر، ایرانخودرو رقیب مستقیم و اصلی سایپاست.
نتیجه این وضعیت: وقتی یک مجموعه (کروز)، همزمان هم مالک رقیب (ایرانخودرو) است و هم تأمینکننده قطعات رقیب دیگر (سایپا)، این نگرانی ایجاد میشود که بتواند بر روند تولید و تأمین قطعات در کل صنعت اثر بگذارد و احتمالاً باعث تضعیف یک برند در مقابل برند دیگر شود.
ابهام در قیمتگذاری و خطر «گراننمایی»
یکی از بزرگترین نگرانیهای مطرح شده، نبود نظارت مستقل بر قیمت تمامشده خودروهاست. وقتی مالک خودرو، خودش تأمینکننده قطعات باشد (یکپارچگی تولید و تأمین)، این پرسش مطرح میشود که:
– آیا فاکتورهای تأمین قطعات واقعی هستند؟
– آیا سازوکار نظارتی برای جلوگیری از گراننمایی در قیمت قطعات وجود دارد؟
– چگونه میتوان قیمت تمامشده نهایی را بدون نظارت مستقل، تأیید کرد؟
درخواست برای ورود قوه قضائیه
به دلیل پیچیدگیهای ذکر شده و احتمال آسیب به ساختار صنعت خودرو، چندین پرونده برای قوه قضائیه ارسال شده است. هدف از این درخواست، بررسی دقیقتر این واگذاری تحت عنوان «خصوصیسازی» است تا اطمینان حاصل شود که این تغییر مالکیت، زمینهساز انحصار یا ضربه زدن به مجموعههای دیگر (مانند سایپا) نشود.
منبع: تسنیم
