در حالی که طبق منطق اقتصادی، قیمت باید در نقطه ای متوقف شود که تقاضا به پایان برسد، قیمت خودروهای مونتاژی در ایران مسیر متفاوتی را طی میکنند: «گرانتر و گرانتر!». بررسی میکنیم که چگونه تصمیمات اخیر شورای رقابت و سیاستهای ارزی، به جای ساماندهی بازار، به نفع مونتاژکاران تمام شده و چه رابطهای میان این تصمیمات و حمایت از صنعت خودرو چین وجود دارد.
بیتران، مانی حدادی: نقطهای که در آن مواد یک محلول میتوانند آنقدر با هم ترکیب شوند که دیگر قادر به حلکردن مقادیر بیشتر نباشند. این تعریف علمی پدیده «اشباع» است. یک حبه قند به راحتی درون یک استکان چای حل میشود. حتی سه چهار تا حبه دیگر. قندهای ششم و هفتم سخت ولی بالاخره درون استکان ناپدید میشوند. اما شما از قند هشتم به بعد هرچقدر بیشتر اضافه کنید، عملاً هیچ اتفاقی نمیافتد. نه قند دیگری حل میشود و نه چای شیرینتر.
این یک قانون است اما انگار بعضی قانونها، خیلی هم قانون نیستند. مثال؛ افزایش قیمت خودروهای مونتاژی. همان خودروهای چینی رنگارنگ. بر اساس تعریف پدیده اشباع، رشد فزاینده بهای کارخانه و بازار چینیها باید در نقطهای به اوج خودش میرسید. بعد، افزایش قیمتهای بیشتر بیاثر میماند. نقطهای که عملاً از ظرفیت بازار خارج میشد.
این اتفاق همین الان هم رخ دادهاست. ولی به طرزی باورنکردنی، خودروسازان مونتاژی باز هم گرانتر میکنند و گرانتر و گرانتر. گویی قند هزارم هم در این محلول حل میشود.
تلاش بیوقفه برای ناراحت نشدن چینیها
بازار و صنعت خودروی ایران، سمبل قوانینی است که اجرا نمیشوند. یا قوانینی که برای اجرا نشدن وضع میشوند. تردیدی نیست که تلاشهای فراوانی از سوی قانونگذاران و سیاستگذاران در جهت بهبود بازار خودرو اتخاذ شدهاست. ولی باید اعتراف کرد که گاهی همین تلاشها خود ابزاری برای تلاطم میشوند.
بیشتر بدانید: دلارهای ایران خودرو کجاست؟
این وضعیت پرتنش و مهآلود را در نظر بگیرید، حالا شورای رقابتی هم داریم که اوضاع را بدتر کردهاست. مصوبه جدید شورا میگوید که از این پس، خریداران خودروهای مونتاژی در طرحهای پیشفروش، هیچ تضمینی بابت تثبیت قیمت بخشی از خودرو که پول آن را پرداخت کردهاند، نخواهند داشت.
از طرفی دیگر اواخر سال گذشته شاهد بودیم که مونتاژکاران از قید محدودیت ارز ترجیحی آزاد شدند و اجازه پیدا کردند تا با ارز آزاد به ادامه فعالیت بپردازند.
حمایت از صنعت خودرو چین؟
آنچه میبینیم، ظاهراً در جهت سر و سامان دادن به صنعت خودرویمان بودهاست. اما گویی در بطن این ماجرا حمایت از صنعت خودروی چین پنهان شدهاست. طبیعی هم هست. بخش عمده خودروهای وارداتی یا از برندهای چینی هستند یا برندهای دیگری هستند که در چین تولید میشوند. قسمت اعظم تجهیزات و ماشینآلات خطوط تولید خودرو چینی هستند.
بیشتر بدانید: ریزش سنگین قیمتها در بازار خودرو؛ سقوط ۹۵۰ میلیونی تیگو ۹ و ۹۰ میلیونی ریرا
بخش بزرگی از بازار قطعات ساخت خودروهای داخلی چینی هستند. قسمت عمدهای از بازار لوازم یدکی و مصرفی خودروهای داخلی و خارجی چینی هستند. و در نهایت به لطف همین چینیها بوده که بازار خودرو رنگ لعابی به خود گرفتهاست. پس شاید خیلی هم دور از ذهن نباشد که این حجم از تصمیمات نهایتاً به نوعی با هدف جلب رضایت چشمبادامیها باشد.
در حالی که نزدیک به ۷۰ درصد بازار خودرو در اختیار دو خودروساز بزرگ (ایرانخودرو و سایپا) است و علیرغم تمام انتقاداتی که به این دو وارد است، ولی به نظر میرسد دولت آزادی عملی بیشتری به مونتاژکاران دادهاست.
کاش دایه مهربانتر از مادر شدن برای چینیسازها و واگذاری ارث پدری برای فرزند همسایه، کاری نکند که بچههای خودمان از سر سفره بلند شوند!
