بازار خودروی ایران سالهاست که از کارکرد اصلی خود بهعنوان یک بازار مصرفی فاصله گرفتهو به بستری برای حفظ ارزش دارایی و فعالیتهای سوداگرانه تبدیل شدهاست. در این میان، خریدار واقعی پشت سد عرضه قطرهچکانی و سیاستهای غلط ارزی گرفتار شدهاست.
بیتران: مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، در گفتوگویی تفصیلی به بررسی ریشههای ساختاری نابسامانی بازار پرداختهاست. او معتقد است ترکیبی از قیمتگذاری دستوری، نوسانات ارزی و ناکارآمدی در شبکه توزیع، بازار را به بنبست کشاندهاست.
بیشتر بدانید: نوسان در بازار خودرو؛ سایه سنگین احتیاط بر معاملات ۱۹ خرداد ۱۴۰۵
بازار هوشمند و هراس از کمبود عرضه
دادفر با بیان اینکه مردم بهعنوان بازیگران هوشمند، تمامی اخبار را رصد میکنند، گفت: «وقتی سیگنالهایی مبنی بر کمبود ارز یا احتمال توقف ثبت سفارشها به دلیل تنشهای سیاسی مخابره میشود، خریدار به این نتیجه میرسد که کاهش قیمتی در کار نخواهد بود. همین موضوع باعث میشود تقاضای کاذب و سوداگرانه در بازار شکل بگیرد.»
بیشتر بدانید: داچیا داستر ۲۰۲۵ وارد ایران شد؛ خودروی اقتصادی با قیمت یک بنز!
وی افزود: «واقعیت این است که عرضه خودرو حالت ممتد و مستمر خود را از دست داده و همین “ناپیوستگی”، عامل اصلی جهشهای هیجانی قیمت است.»
حباب آماری در بازار؛ خبری از ثبت سفارش برای سال ۱۴۰۵ نیست!
دبیر انجمن واردکنندگان خودرو ضمن انتقاد از آمارهای غیرواقعی اعلام کرد: «ما هنوز هیچ ثبت سفارش جدیدی برای سال ۱۴۰۵ نداریم. باید از فضای ذهنی مبنی بر واردات ۲۰۰ هزار دستگاهی خارج شویم؛ چراکه این برآوردها بدون پشتوانه اجرایی، تنها باعث سردرگمی بازار و ایجاد حباب میشود.»
واردات بدون انتقال ارز؛ راهکاری که نادیده گرفته شد
دادفر معتقد است نگه داشتن ۴۰۰ بنگاه تخصصی واردکننده در صف تخصیص ارز، یک اشتباه استراتژیک بودهاست. او تأکید کرد: «کالایی که به گمرک رسیده، قبلاً تسویهحسابهایش با تأمینکننده خارجی انجام شدهاست. تصور اینکه قرار است ارز جدیدی خارج شود نادرست است؛ لذا “واردات بدون انتقال ارز” کلید باز کردن بخشی از گرههای فعلی بازار است.»
قیمتگذاری دستوری؛ خنجری بر پیکر تولید
یکی از مهمترین چالشهای مطرح شده، تحمیل قیمتهای دستوری به تولیدکنندگان است. صورتهای مالی حسابرسی شده نشان میدهد که خودروسازان به دلیل این سیاست، عملاً با زیان تولید میکنند.
بیشتر بدانید: پایان یک سال انتظار؛ پروازهای اروپایی ایرانایر از سر گرفته میشود / بازگشت دو ایرباس ۳۳۰ به ناوگان هما
دادفر در این باره میگوید: «وقتی تولیدکننده مجبور است مواد اولیه را با قیمت آزاد بخرد اما محصول را با قیمت دستوری بفروشد، عقل سلیم حکم میکند که سرعت تولید یا تحویل را کاهش دهد تا زیان کمتری ببیند. همین موضوع مستقیماً بر کاهش عرضه مستمر اثر میگذارد.»
حذف واسطهها؛ رؤیای تحویل ۱۵ روزه
دبیر انجمن واردکنندگان خودرو بر این باور است که اگر مصرفکننده بتواند خودروی مورد نظر خود را مستقیماً از سایت خودروساز خریداری کند و ظرف ۱۰ تا ۱۵ روز تحویل بگیرد، بازار سیاه خودبهخود از بین میرود. او تأکید کرد که کانالهای توزیعی فعلی (مانند سامانههای یکپارچه) کارایی لازم را نداشتهاند.
راهکارهای میانبر: از پلاک مناطق آزاد تا خودروهای کارکرده
دادفر به راهکارهای موثری اشاره کرد که میتواند تب بازار را فرو بنشاند:
۱. آزادسازی تردد خودروهای مناطق آزاد: این اقدام پیامی روشن به بازار میدهد و بخشی از تقاضای موثر را پاسخ میگوید.
۲. واردات خودروهای کارکرده: با وجود اینکه این موضوع قانون شده، اما به بهانههایی مانند کمبود ارز یا حمایت از تولید، معطل ماندهاست. اجرای این قانون میتواند حباب قیمت خودروهای وارداتی را به سرعت بشکند.
به نظر میرسد راهکار نهایی بازار خودرو، خروج دولت از قیمتگذاری دستوری و استفاده از اهرم تنظیمگر «واردات» در کنار تولید داخلی است تا تعادل میان عرضه و تقاضا پس از سالها به این بازار بازگردد.
منبع: ایسنا
