برخی منابع از ارسال موشک پیشرفته هایپرسونیک دانگ فنگ-۱۷ به ایران توسط چین خبر دادهاند این موشک چگونه است؟ و چه نقشی در آینده نبرد ایران با آمریکا و اسرائیل دارد؟
بیت ران – امین آزاد : برخی منابع از ارسال موشک پیشرفته هایپرسونیک دانگ فنگ-۱۷ به ایران توسط چین خبر دادهاند اگر این خبر صحت داشته باشد ایران با چه شانسی میتواند ناوهای آمریکا را هدف قرار دهد؟
در این گزارش ابتدا به این موشک میپردازیم ، تاثیر دادن این موشک به ایران را بررسی میکنیم و در نهایت احتمال موفقیت آن را در نبرد با آمریکا مورد تحلیل قرار میدهیم.
برای دیدن آخرین وضعیت رزمی ایران در برابر آمریکا اینجا کلیک کنید
دانگ فنگ-۱۷؛ موشکی با مأموریت نفوذ
DF-17 یک موشک بالستیک میانبرد با کلاهک گلاید مافوقصوت است. ویژگی کلیدی آن نه صرفاً برد، بلکه «پروفایل پروازی» متفاوتش است. این موشک پس از شلیک، کلاهکی را در لایههای بالایی جو رها میکند که با سرعتی بیش از پنج برابر سرعت صوت حرکت کرده و قادر است در مسیر خود مانور دهد.
ویژگیهای اصلی آن عبارتاند از:
-
برد منطقهای (حدود دو هزار کیلومتر در برآوردهای عمومی)
-
سرعت بسیار بالا در فاز گلاید
-
توان مانور در میانه مسیر
-
دشواری رهگیری نسبت به موشکهای بالستیک کلاسیک
-
قابلیت حمل کلاهک متعارف و در برخی تحلیلها، بالقوه هستهای
تفاوت اصلی DF-17 با موشکهای سنتی در همین «غیرقابل پیشبینیتر بودن مسیر» است؛ عاملی که سامانههای دفاع موشکی را با چالش بیشتری روبهرو میکند.
کلاهک این موشک همچنین قابلیت رادارگریزی بالایی دارد.
بوستر موشکی (مرحله پرتاب)
بخش نخست DF-17 یک موشک سوخت جامد است. سوخت جامد مزیتهایی مانند آمادگی سریع، نگهداری سادهتر و زمان آمادهسازی کوتاه دارد. وظیفه بوستر این است که در مدت کوتاهی پس از پرتاب، سامانه را به سرعت مافوقصوت و ارتفاع مناسب برساند. پس از پایان سوخت، مرحله گلاید از بدنه جدا میشود. استفاده از بوستر مشتق از خانواده دانگفنگ به کاهش ریسک فنی و افزایش اطمینان کمک کرده است.
وسیله گلاید مافوقصوت (HGV)
هسته اصلی توانمندی DF-17 همین بخش است. HGV پس از جدایش، در ارتفاعی پایینتر از مسیرهای بالستیک سنتی حرکت میکند و با بهرهگیری از طراحی آیرودینامیکی ویژه (نزدیک به مفهوم «وِیورایدر»)، روی موج ضربهای خود «سر میخورد». این وسیله میتواند در حین پرواز تغییر مسیر دهد، زاویه و بردار حرکت را اصلاح کند و با سرعتی بیش از ۵ ماخ (و در برخی برآوردها تا محدودههای بالاتر) به هدف نزدیک شود. مانورپذیری در فاز میانی و نهایی، مهمترین عامل افزایش بقا و نفوذ آن است.
برد، سرعت و زمان واکنش
برد DF-17 معمولاً در بازه تقریبی ۱۸۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلومتر ذکر میشود. این برد به آن امکان میدهد اهداف منطقهای را در زمانی کوتاه پوشش دهد. سرعت HGV در محدوده مافوقصوت قرار دارد (بیش از ۵ ماخ). ترکیب برد منطقهای با سرعت بسیار بالا، زمان هشدار و واکنش سامانههای دفاعی را کاهش میدهد و چالش رهگیری را افزایش میدهد؛ زیرا رهگیر باید نهتنها سریع باشد، بلکه بتواند تغییرات مسیر را نیز پیشبینی کند.
پروفایل پروازی و نحوه عملکرد
۱. پرتاب از سکوی متحرک زمینی (TEL): سامانه روی خودروی پرتابگر-حامل-بالابر نصب است و میتواند از نقاط مختلف مستقر شود.
۲. شتابگیری اولیه: بوستر سوخت جامد موشک را در مدت کوتاه به سرعت و ارتفاع لازم میرساند.
۳. جدایش: HGV از بوستر جدا میشود.
۴. گلاید مافوقصوت در جو: وسیله گلاید در لایههای بالایی جو با سرعت بالا حرکت میکند و در صورت نیاز مسیر را اصلاح میکند.
۵. فاز نهایی: با نزدیکشدن به هدف، مانورهای نهایی برای افزایش دقت و کاهش احتمال رهگیری انجام میشود.
این پروفایل با مسیر سهمویِ قابلپیشبینی موشکهای بالستیک کلاسیک تفاوت دارد.
سامانه هدایت و دقت
DF-17 از ترکیبی از ناوبری اینرسی (INS) و بهاحتمال زیاد پشتیبانی ماهوارهای (مانند سامانه بیدو چین) استفاده میکند. در فاز گلاید، کنترل آیرودینامیکی و اصلاح مسیر امکانپذیر است. این ترکیب، هم پایداری در برابر اخلال را تقویت میکند و هم دقت اصابت را افزایش میدهد. گزارشهای عمومی از دقت بالا حکایت دارند، هرچند ارقام دقیق معمولاً محرمانهاند.
نوع کلاهک و مأموریتها
DF-17 میتواند برای کلاهک متعارف (انفجاری) و بنا بر برخی برآوردها برای کلاهک هستهای پیکربندی شود.
-
در نقش متعارف، برای هدف قرار دادن پایگاههای نظامی، مراکز فرماندهی، زیرساختهای حیاتی و سامانههای دفاع موشکی بهکار میرود.
-
در نقش بازدارندگی راهبردی، قابلیت حمل کلاهک هستهای (در صورت پیکربندی) بُعد بازدارنده سامانه را افزایش میدهد.
سکوی پرتاب و بقاپذیری
استقرار روی پرتابگر متحرک زمینی باعث میشود مکان سامانه دائماً تغییر کند. این تحرک، شناسایی و هدفگیری پیشدستانه را برای دشمن دشوار میکند. زمان آمادهسازی کوتاه و امکان پراکندگی جغرافیایی، بقاپذیری عملیاتی را افزایش میدهد.
مشخصات کلی DF-17
| مولفه | توضیح |
|---|---|
| نوع سامانه | موشک بالستیک میانبرد با کلاهک گلاید مافوقصوت |
| کشور سازنده | چین |
| سال معرفی رسمی | ۲۰۱۹ |
| برد تخمینی | حدود ۱۸۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلومتر |
| نوع سوخت | جامد |
| ویژگی کلیدی | مانورپذیری در فاز گلاید |
| سکوی پرتاب | متحرک زمینی (TEL) |
| مزیت اصلی | دشواری رهگیری نسبت به مسیر بالستیک کلاسیک |
اگر انتقال انجام شده باشد؛ گام اول: بازدارندگی در برابر آمریکا
در صورت صحت ادعاها، نخستین کارکرد چنین موشکی برای ایران میتواند افزایش سطح بازدارندگی در برابر حضور نظامی ایالات متحده در منطقه باشد. بهویژه ناوهای هواپیمابر مانند USS Abraham Lincoln که بهعنوان نماد قدرت دریایی United States Navy شناخته میشوند.
در ادبیات نظامی، تهدید معتبر علیه یک دارایی راهبردی، لزوماً به معنای استفاده از آن نیست؛ بلکه هدف، تغییر محاسبات طرف مقابل است. اگر یک ناو هواپیمابر در شعاع برد موشکی قرار گیرد که رهگیری آن دشوار است، هزینه تصمیم به حمله افزایش مییابد.
مهندسی و بومیسازی
در سناریوی دوم، اگر چنین انتقالی رخ داده باشد، میتوان آن را بخشی از یک فرآیند انتقال فناوری یا دستکم مطالعه مهندسی دانست. ایران در دو دهه گذشته نشان داده که در حوزه موشکی به سمت بومیسازی حرکت کرده است. دسترسی به یک نمونه عملیاتی از سامانه گلاید مافوقصوت میتواند:
-
به تسریع توسعه داخلی کمک کند
-
طراحیهای موجود را بهینه کند
-
فناوریهای حرارتی و آیرودینامیکی را ارتقا دهد
-
و مسیر ساخت نسخه بومی را کوتاهتر کند
در این چارچوب، حتی تعداد محدود موشک نیز میتواند نقش «الگوی مهندسی» داشته باشد.
مقایسه کیفی سه موشک در سناریوی گزارش
| ویژگی | خیبرشکن | فتاح | DF-17 |
|---|---|---|---|
| نوع مسیر | بالستیک | نیمهمانورپذیر | گلاید مافوقصوت |
| سرعت | بالا | بسیار بالا | مافوقصوت پایدار |
| مانورپذیری | محدود | متوسط | زیاد |
| دشواری رهگیری | متوسط | بالا | بسیار بالا |
| نقش در سناریو | اشباع دفاع | فشار ثانویه | نفوذ نهایی |
نقش ماهواره و پهپاد در معادله
موشک بهتنهایی تعیینکننده نیست. برای هدف قرار دادن یک ناو متحرک، مسئله اصلی «زنجیره شناسایی تا اصابت» است.
در صورت وجود همکاری اطلاعاتی، ماهوارههای شناسایی میتوانند موقعیت تقریبی ناو را مشخص کنند. اما به دلیل حرکت مداوم ناو، اطلاعات باید بهروز باشد. در این میان، پهپادهای دوربرد ایرانی میتوانند نقش تکمیلکننده داشته باشند؛ یعنی:
-
دریافت مختصات اولیه
-
نزدیک شدن به منطقه
-
ارسال دادههای زنده
-
بهروزرسانی اطلاعات پیش از شلیک
این ترکیب ماهواره + پهپاد، احتمال دقت را افزایش میدهد، هرچند همچنان با چالش دفاع چندلایه ناو روبهروست.
مدل ریاضی چه میگوید؟ وقتی تعداد موشکها معادله را تغییر میدهد
در تحلیلهای نظامی مدرن، فقط نوع موشک تعیینکننده نیست، بلکه «تعداد» و «ترکیب» آنها نیز نقش مهمی دارد.
در یک مدل تحلیلی ساده، اگر هر موشک بهتنهایی شانس مشخصی برای عبور از دفاع داشته باشد، شلیک همزمان چندین موشک میتواند این احتمال را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد. دلیل آن روشن است: سامانه دفاعی باید همزمان چند هدف را شناسایی، اولویتبندی و رهگیری کند؛ فرآیندی که با افزایش تعداد اهداف پیچیدهتر میشود.
ترکیب شلیک فرضی
| نوع موشک | تعداد | احتمال عدم موفقیت کل گروه |
|---|---|---|
| خیبرشکن | ۱۰ | ۰.۹¹⁰ = ۰.۳۴۸ |
| فتاح | ۱۰ | ۰.۸۵¹⁰ = ۰.۱۹۶ |
| DF-17 | ۵ | ۰.۸⁵ = ۰.۳۲۷ |
در سناریوی فرضی این گزارش، ترکیبی از ۱۰ موشک خیبرشکن، ۱۰ موشک فتاح و ۵ موشک دانگ فنگ-۱۷ در نظر گرفته شده است. در چنین شرایطی، تحلیل احتمالاتی نشان میدهد که شانس عبور حداقل یکی از این موشکها از لایههای دفاعی بهشکل قابلتوجهی افزایش مییابد. بهعبارت دیگر، حتی اگر بسیاری از موشکها رهگیری شوند، افزایش تعداد و تنوع آنها احتمال نفوذ نهایی را بالا میبرد.
زنجیره عملیات (Kill Chain)
| مرحله | توضیح | ریسک شکست |
|---|---|---|
| شناسایی اولیه | کشف ناو با ماهواره | متوسط |
| ردیابی | حفظ مختصات دقیق | بالا |
| تأیید هدف | پهپاد یا سنجش تکمیلی | متوسط |
| انتقال داده | ارسال سریع مختصات | پایین |
| شلیک | اجرای همزمان | پایین |
| عبور از دفاع | مقابله با رهگیرها | بالا |
| اصابت | برخورد مؤثر | وابسته به مرحله قبل |
این موضوع در ادبیات نظامی با عنوان «اشباع دفاع» شناخته میشود. در برابر حجم بالای تهدید همزمان، با محدودیت عملیاتی مواجه میشود. در نتیجه، معادله از یک رقابت صرفاً فناورانه به یک رقابت میان «ظرفیت دفاع» و «حجم حمله» تبدیل میشود.
با بررسی و تحلیل توسط یک مدل ریاضی پیچیده، شانس این سناریو برای هدف قرار دادن ناو آمریکایی، ۹۷ درصد است. اگر به این الگوی ریاضی پرتاب صدها پهپاد شاهد ۱۳۶ و موشک کروز را هم اضافه کنیم شانس چندین برخورد افزایش پیدا میکند.
نتیجه مدل ریاضی نهایی
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| احتمال عدم اصابت کل | ۰.۰۲۲ |
| احتمال حداقل یک اصابت | ۰.۹۷۷ |
| درصد تقریبی | ۹۷.۷٪ |
| فرض کلیدی | استقلال احتمالات |
| محدودیت مدل | عدم لحاظ جنگ الکترونیک و خطای اطلاعاتی |
دانگ فنگ-۱۷ مکمل فتاح
اگر انتقال DF-17 به ایران واقعیت داشته باشد، پیامد آن بیش از آنکه در میدان نبرد آشکار شود، در «محاسبات پیش از نبرد» نمایان خواهد شد. چنین موشکی میتواند سطح بازدارندگی را افزایش دهد، احتمال حمله پیشدستانه را کاهش دهد و در عین حال، مسیر توسعه بومی فناوری مافوقصوت را تسریع کند.
اما حتی در سناریوی شلیک انبوه نیز، معادله صرفاً عددی نیست؛ نبرد مدرن بیش از هر چیز رقابت میان شبکههای شناسایی، سامانههای دفاعی و سرعت تصمیمگیری است. در نهایت، آنچه موازنه را تعیین میکند نه فقط تعداد موشکها، بلکه کیفیت زنجیره اطلاعات و واکنش طرف مقابل است.
بیشتر بدانید: پهپاد جنگی پنهانکار سوپر رافال رونمایی شد؛ آشنایی با پهپاد هم پرواز وفادار رافال F5
-
بیشتر بدانید: فهرستی از قدرتمندترین هواپیماها ، پهپادها، خودروها و دیگر تسلیحات نظامی
در کانال آپارات بیت ران ببینید: