یک نویسنده بخش خودرو، با یادآوری علاقه ایرانیها به خودروهای آمریکایی در طول تاریخ، در ادامه به مرسدس بنز ۵۰۰ کا / ۵۰۰K یا اتوبان کوریر بهعنوان کمیابترین و با ارزشترین مرسدس بنز دنیا در ایران اشاره کرد و با تاکید براینکه این خودرو هدیه هیتلر به رضاشاه بوده است، گفت که این خودرو یک نوآوری بسیار بزرگ است که باید قدر آن را در ایران بدانیم.
بیت ران – در طول تاریخ، خودروهای با ارزش بسیاری به کشورمان وارد شدهاند که متاسفانه در حال حاضر حتی اثری هم از برخی از آن خودروها در ایرانمان نیست.
این در حالیاست که بسیاری از کشورها بهدلیل ارزشی که برای تاریخ کشور خود قائل هستند، خودروهای قدیمی را بهعنوان بخشی از گذشته خود در موزه، نگهداری میکنند.
اما اینکه در سالهای اولیهی تجارت خودرو و تولید انبوهِ آن، چه خودروهایی و از چه کشورهایی بهطور گسترده به ایران وارد و مورد اقبال مردم واقع شدهاست، موضوعاتی هستند که “برزو سپاسی” دربارهی آنها به بیت ران توضیح دادهاست که در ادامه آنرا میخوانید.
بیشتر بدانید: کامیون روسی گاز ؛ تنها خودروی پرطرفدار روسی در ایران
بیشتر بدانید: مسکویچ دکتر شریعتی را بشناسید + تصاویر پیش و پس از بازسازی
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
بیت ران: دربارهی واردات گسترده خودرو، کامیون و موتورسیکلت به ایران در زمان رضاشاه چه اطلاعاتی دارید؟
سپاسی: مردم ایران در آنزمان خودروهای آمریکایی را بسیار دوست داشتند. خودروهایی مثل کادیلاک، آبورن، کورد، کرایسلر، لینکولن و تعدادی دیگر، بسیار خوب خریداری و استفادهمیشد.
البته در کنار این خودروها، خودروهای تولید محدودتر نیز در ایران بودهاست که در حالحاضر هم با وجود قیمت بالاتر آنها بهدلیل قدیمی بودن، زیر سایهی خودروهای آمریکایی قرار گرفتهاند.
واردات BMW در ایران سابقه طولانی دارد
واردات موتورسیکلتهای BMW به ایران پیش از جنگ جهانی دوم
خودروی کورد در یک زمانی به تعدادی وارد کشور شد، که بیشتر این خودروها از بینرفتند و در حالحاضر تنها یک خودروی کورد، از نوع چهار در به رنگ قرمز یا زرشکی، در داخل ایران موجود است که آنهم مشخص نیست در کجا نگهداری میشود.
در آندوره، ایران در مسیری جلو میرفت که راهآهن و جادهسازی بهصورت وسیعی در حال شکل گرفتن بود و ساختمانسازی بسیار زیادی در حال انجام بود و ساختمانهای دولتی با سبک مدرن در عینحال با نگاهی به تاریخ ایران در حال شکلگیری بود.
همه اینها نیاز به ماشینآلات راهسازی، کامیون برای حملونقل و جابهجایی بار داشتند و شرکتهای مختلفی هم برای واردات کامیونهای مختلف تاسیس شدند و کامیونهای روز دنیا به ایران وارد شد.
درآن زمان، ایرانیها بسیار موتورباز نیز بودند و تبلیغات جالبی هم برای موتورسیکلت هارلی دیویدسون یا موتورسیکلتهای BMW در دهه ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ وجود دارد.
درزمینه BMW جالب است بدانید که ایران قبل از جنگ جهانی دوم وارد کننده موتورسیکلتهای BMW بودهاست و تاریخچه واردات BMW در ایران سابقه طولانی دارد و شاید یکی از دلایل اقبال مردم از این برند در این سالها همان سابقهی تاریخی و زندگی با این برند است.
بیشتر بدانید: مرسدس بنز استاد شجریان / همراه مشخصات فنی وتاریخچه
بیشتر بدانید: خودروهای محمدرضا شاه چه شدند؟ + بررسی ارزش این محصولات
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
استقبال ایرانیان از جیپ و لندروور بعد از جنگ جهانی دوم
در جنگ جهانی دوم که ایران اشغال شد و محمدرضا پهلوی جای پدر را گرفت، تا چند سال ایران بهلحاظ اقتصادی کشور قویای نبود و مردم شرایط بدی را میگذراندند.
تا اینکه نیروهای انگلیسی و روسی از ایران خارج شدند و کشور آرامآرام بهحالت اولیهی خود برمیگشت. در حقیقت از سال ۱۳۲۵ کشور شروع به رشد و روال سابق خود را پیدا کرد و مردم دوباره به سمت خودروهای وارداتی روز بازگشتند.
پدیده جدید آنروزها لندروور و جیپ بود که تازه وارد بازار جهانی شدهبودند. در سال ۱۹۴۸ لندروور وارد بازار جهانی شد و بلافاصله یک نفر در ایران نمایندگی این خودرو را گرفت و واردات آن را آغاز کرد.
آنزمان این مدل خودروی آفرودی بود که بسیاری از مردم برای خارج از شهر رفتن و آفرود بازی بهآن علاقمند بودند.
بیشتر بدانید: از تاریخچه ماشین دودی در ایران چه میدانید؟ ماشین دودی بر ریل فراموشی
بیشتر بدانید: داستان هوندا: از آهنگری تا امپراتوری جهانی، آهنگری که هوندا را ساخت
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
درعینحال در آن زمان بسیاری از ملاکین بزرگ بودند که زمینهای بزرگی داشته و نیاز داشتند که به زمینهای خود سرکشی کنند. بههمبن دلیل تعدادی از لندرور و جیپ را خریداری و برای کارشان استفادهمیکردند.
جالب اینجاست که ارتش ایران نیز یکی از مشتریان این دو خودرو بود. جیپهای آن زمان و همچنین لندرور سری یک ۱۹۴۸ را ارتش ایران داشته است در عکسهای قدیمی میبینیم.
ارتش از این خودروها در مراسم سان و رژه نیز در آن سالها استفادهمیکرد. ولی متاسفانه هیچ یک از آن خودروها حفظ نشدند.
لندروورهای سری اول بسیار خاص بودند چراکه با نسلهای بعدی متفاوت و مدل جالب و زیبایی بودند که متاسفانه بعید میدانم ارتش چیزی از آن خودروها را نگه داشتهباشد.
رنو، بنز و مرسدس خودروهای وارداتی به ایران در جنگ جهانی اول
بیت ران: چه خودروهایی در جنگ جهانی اول وارد ایران شدند؟
سپاسی: اطلاعاتی که از آن زمان باقی مانده، بسیار اندک هستند ولی طبق اسنادی که در اختیار دارم نشان میدهد که رنو در آن سالها وارد بازار ایران شده است. هچنین در آن زمان بنز و مرسدس به صورت جداگانه وجود داشتند و عکسهای بسیار جالب و نادری از این خودروها در کنار دروازههای قدیم ایران موجود است. همانطور که میدانید این دروازهها در دورهی رضاشاه خراب شدند.
سفیر انگلستان در تهران خودروی واکسول داشت و برای خود من این پرسش مطرح است که چرا از واکسول استفاده میکرد؟! در حالیکه خودروهای دیگری هم برای خرید وجود داشته است. در زمان تاجگذاری رضاشاه عکسهایی از آن موجود است که با خودروی واکسول خود به آن مراسم میرود.
بهدلیل عکسهای بسیار اندکی که از آن دوران باقی ماندهاست نمیتوان دقیق گفت که چه خودروهای دیگری در آن دوران وارد کشور شدهاست. ولی بههمین چند نام از خودروهای قدیی در آن دوره، میتوانیم قناعت کنیم که بدانیم حداقل این خودروها به بازار ایران وارد میشدند.
چگونه پای مرسدس بزرگراه به ایران باز شد؟
بیت ران: یکی از خودروهای وارد شده در زمان رضاشاه که خیلی روی آن بحث میشود خودروی معروف مرسدس بزرگراه یا اتوبان کوریر است که گفته میشود توسط هیلتر به رضاشاه هدیه دادهشد. آیا این موضوع صحیح است؟
سپاسی: این خودرو هم یکی از آن مواردی بود که داستان سراییهای بسیاری در مورد آن صورت گرفته است. ولی واقعیت این است که این خودرو هدیه هیتلر به رضا شاه بودهاست. حدس میزنم که هیتلر میدانسته که ولیعهد ایران علاقه بسیاری به سرعت خودرو دارد و در حقیقت این خودرو برای محمدرضا پهلوی سفارش دادهشده، و ارسال میشود.
بیشتر بدانید: خودرو سهراب سپهری و سرگذشت آن + ماجرای تصادف او
بیشتر بدانید: فورد مدل T اولین خودروی مردمی ایران / واردات رولزرویس به جای رشوه
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
آن مرسدس ۵۰۰K، که در سال ۱۹۳۴ میلادی وارد ایران شد، دارای اتاق آیرودینامیکی و جزو اولین خودروهایی بودهاست که در دنیا این اتاق را دارند. از این خودرو تنها ۶ دستگاه تولید شدهاست که چهار دستگاه ۵۰۰K و دو دستگاه ۵۴۰K بودند. در حال حاضر تنها یک دستگاه ۵۰۰K در ایران و یک دستگاه ۵۴۰K آن در خارج از کشور باقی ماندهاست.
سرنوشت باارزشترین خودرو در ایران چه شد؟
موتور مرسدس بزرگراه با کادیلاک جایگزین شد!
بیت ران: مرسدس بزرگراه با ارزشترین خودرویی است که در ایران داریم، که البته متاسفانه موتور آن را دستکاری کردهاند.
سپاسی: متاسفانه موتور این خودرو با موتور یک خودروی کادیلاک جایگزین شده است. من در تحقیقاتم توانستم عکسهایی از آن خودرو در سال ۱۳۱۷ در تهران و در حال عبور از جاده پهلوی پیدا کنم که این عکسها بسیار ارزشمند هستند بهدلیل اینکه این عکسها توانستند یک گره بزرگی از تاریخ خودروهای ایران را باز کنند.
ضمن اینکه توانستیم عکسهای دیگری از این خودرو قبل از تحویل به ایران پیدا کنیم. و جالبتر اینکه از موتور این خودرو در آن زمان توانستم عکسی پیدا کنم که توسط یک نشریه در آلمان در اوایل جنگ یعنی حدود سالهای ۱۳۳۹ و ۱۳۴۰ منتشر شدهبود. این خودرو بهعنوان یکی از دستاوردهای مهم مرسدس بنز و بهعنوان کار ملی آنها بودهاست. در آن عکس میبینیم یک مردآلمانی داخل ماشین و در حال تست خودرو است.
بیشتر بخوانید: با قوی ترین اسکوترهای ایران آشنا شوید
این خودرو که مدل ۱۳۳۶ بود و در سال ۱۳۳۷ وارد ایران شدهاست، یک موتور هشت سیلندر خطی با سوپرشارژر داشتهاست.
لقب اتوبان کوریر یا بزرگراه که برای آن گذاشته شد یک لقب ملی آلمانی بودهاست. بهاین دلیلکه در آن سالها اتوبانها در آلمان سنبل قدرت آلمان نازی بودهاند و تست سرعت خودروی رکوردشکن سرعت را در آن اتوبانها انجام میدادند.
اصولا هیتلر و آلمانها مدعی بودند که ما با احداث اتوبانها توانستیم فاصلهها را کم و مردم را بههم نزدیک کنیم. که البته با جنگ جهانی دوم هیچ یک از اهداف هیتلر در این رابطه محقق نشد.
بیشتر بدانید: کوچکترین موتور چهارسیلندر در یک خودروی تولیدی: شاهکار مهندسی هوندا
بیشتر بدانید: موفقترین موتورسیکلت هوندا تاریخ : ۱۰ موتورسیکلت برتر
در کانال آپارات بیت ران ببینید:.
مرسدس T80، خودرویی با موتور هواپیما که در موزه خاک میخورد
جابهجایی رکورد سرعت به ۷۵۰ با T80، رویای محقق نشده مرسدس
مرسدس بنز برای جلو بردن پروژههای خودروهای سرعتی خود، از هیتلر کمک مالی دریافت میکرد.
در سال ۱۳۳۹ که جنگ جهانی شروع شد، خودرویی را ساختند بهنام مرسدس T80 که موتور هواپیما روی آن گذاشتهبودند.
این خودرو قرار بود رکورد سرعت زمینی را جابهجا کند و به ۷۵۰ کیلومتر در ساعت برساند. این زمانی است که در ایران حکومت رضا شاه است و مردم آهستهآهسته در حال مترقی شدن هستند.
متاسفانه این رکوردگیری با شروع جنگ جهانی دوم هیچگاه اتفاق نیفتاد و آن خودرو نیز نیمه اوراق شد. البته در حال حاضر بازسازی کامل شده و در موزه مرسدس بنز قابل دیدن است.
بیت ران: بخشی از اتوبانهای آلمان تنها جاهایی در اروپا هستند که میتوان بدون محدودیت سرعت در آنها رانندگی کرد. مردم آلمان همچنان از آن میراث اتوبان زمان هیتلر استفاده میکنند و یکی از معدود جاهایی است در اروپا که برای رانندگی عوارض نمیگیرند. در این زمینه توضیحات بیشتری بدهید.
سپاسی: اتوبان بخشی از تاریخ آلمان است و نداشتن محدودیت در اتوبانهای آلمان بهاین دلیل است که آن را بخشی از تاریخ خود میدانند و این اتوبانها برای سرعت رفتن ساختهشدهاند و باید بههمین صورت باقی بمانند.
آلمانها خودرو اتوبان کوریر را به نام اتوبان گذاشتند و در حقیقت با بدنه قطرهای شکلی که این خودرو داشت نوآوری فوقالعادهای را خلق کردند.
در دهه۳۰ میلادی خودروهای بسیار زیبایی با تکنولوژی آیرودینامیک طراحی شدهبود، ولی بهنظر من اتوبان کوریر اولین خودرویی بود که با وجود اینکه قبل از آنهم خودروهای آیرودینامیک ساخته شدهبودند، در ۱۹۳۳ آمد و این سبک اتاق را عرضهکرد. بعد از آن بود که بوگاتی آتلانتیک ساخته شد.
این خودرو یک نوآوری بسیار بزرگ است که ما باید قدر آن را در ایران بدانیم. البته شنیدهمیشود روی آن بازسازیهایی در حال انجام است که امیدوارم این بازسازی حرفهای باشد.
گفت و گو: امین آزاد
تنظیم: فاطمه باجلانی
بیشتر بخوانید: قیمت چراغ خودرو در بازار چقدر است؟
بیشتر بدانید: موفق ترین مدلهای مرسدس بنز در تاریخ
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
