انحصار در بازار خودرو ایران بار دیگر به صدر مطالبات عمومی بازگشتهاست. بررسیها نشان میدهد ساختار بسته این صنعت نهتنها مانع رشد کیفیت شده، بلکه بستری برای رشد رانت و جهش مداوم قیمتها فراهم کردهاست. اما ریشه این مشکل کجاست و چرا رقابت در این بازار شکل نمیگیرد؟
مطالبه عمومی: پایان رانت و گرانی در بازار بسته
بیتران: موج جدیدی از انتقادات نسبت به ساختار انحصاری صنعت خودرو در میان مصرفکنندگان شکل گرفتهاست. مخاطبان با ثبت پویشهای گسترده، بر این باورند که بازار فعلی خودرو به جای خدمت به مصرفکننده، به فضایی برای عرضه محصولات با کیفیت پایین و قیمتهای نجومی تبدیل شدهاست.
ثبتکنندگان این مطالبات تأکید دارند که حتی وجود نهادهای متعدد نظارتی نیز نتوانستهاست ترمز افزایش قیمتها را بکشد یا کیفیت تولیدات داخلی و مونتاژی را ارتقا دهد. از نظر آنها، خروج دولت از این صنعت و ایجاد رقابت واقعی، تنها راه برای بهبود کیفیت و افزایش قدرت رقابت تولیدات داخلی در بازارهای بینالمللی است.
سعید مدنی: دولت، هم داور است و هم بازیکن!
در همین رابطه، سعید مدنی، کارشناس ارشد صنعت خودرو، با تایید دغدغههای مردم، ریشه اصلی مشکلات را در مداخلات گسترده و مستقیم دولت میداند.
مدنی معتقد است دولت در تمام ارکان این صنعت، از تعیین قیمت و شیوه فروش گرفته تا انتخاب مدیران بنگاهها، نقش مستقیم ایفا میکند، اما در زمان بروز بحران و افت کیفیت، هیچ مسئولیتی را برعهده نمیگیرد.
بیشتر بدانید: قیمت خودرو در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵: بازار به سمت افزایش قیمت چرخید؟
وی با انتقاد از سیاستهای فعلی گفت: «در شرایطی که قیمت خودرو به صورت دستوری تعیین میشود، ادعای وجود رقابت در بازار عملاً بیمعناست. همین مسأله باعث شده سرمایهگذاران خارجی نیز تمایلی به حضور جدی در این صنعت نداشتهباشند.»
چالش مونتاژکاری و نبود برنامهریزی بلندمدت
این کارشناس صنعت خودرو به نکته مهم دیگری نیز اشاره کرد؛ «تله مونتاژکاری». به گفته مدنی، تمرکز فعلی بر مونتاژ قطعات وارداتی (CKD) و نبود برنامه مشخص برای توسعه داخلیسازی، ناشی از مداخلات مدیریتی مکرر است که اجازه برنامهریزی استراتژیک را از خودروسازان سلب کرده است.
راهکار چیست؟
به اعتقاد فعالان این حوزه، برای خروج از وضعیت فعلی باید سه گام اساسی برداشتهشود:
۱. آزادسازی نسبی قیمتها: برای واقعی شدن بازار و حذف دلالان.
۲. کاهش مداخلات دولتی: تغییر نقش دولت از مدیریت به نظارت.
۳. ثبات مدیریتی: پایان دادن به تغییرات مکرر مدیران که مانع توسعهاست.
تنها با عبور از پیله انحصار و ورود به فضای رقابتی است که میتوان انتظار داشت تقاضای کاذب در بازار حذف شده و خودرو با کیفیت و قیمت منطقی به دست مصرفکننده واقعی برسد.
منبع: فارس
