روغن گیربکس اتوماتیک و دستی + معرفی روغن مناسب خودروهای داخلی و وارداتی

اگر سری به تعمیرگاه های گیربکس بزنید می بینید که اغلب خرابی های گیربکس بویژه در مدل اتوماتیک به علت انجام ندادن سرویس های به موقع گیربکس است. به علت آشنا نبودن، اغلب رانندگان با اهمیت روغن گیربکس اتوماتیک و تعویض نکردن آن مجبور به پرداخت هزینه ای سنگین برای تعمیرات می شوند. در این مقاله با ما همراه باشید تا با اهمیت روغن در گیربکس آشنا شوید.

بیت ران – امیرحسین اسماعیل بیگی: گیربکس های اتوماتیک و دستی هر دو به نوعی عملکرد یکسانی دارند. این روغن به ما اجازه تعویض دنده برای کنترل خودرو متناسب با نیازمان را می دهد.

اما چیزی که باعث اختلاف این دو گیربکس می ­شود، نوع فرآیند انتقال قدرت و نوع و عملکرد روغن دنده موجود در گیربکس است.

روغن در گیربکس اتوماتیک نقش بسیار حیاتی‌تر و حساس‌تری نسبت به گیربکس دستی دارد.

بیشتر بدانید: انواع موتور خودرو و بررسی تفاوت آنها

بیشتر بدانید: قدرتمندترین موتور چهار سیلندر که می‌توانید بخرید

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

روغن گیربکس اتوماتیک (Automatic Transmission Fluid)

روغن‌گیربکس اتوماتیک فقط برای جعبه دنده های اتوماتیک مورد استفاده قرار می گیرد و به ATF مشهور است. این روغن به طور ویژه برای انواع گیربکس اتوماتیک ساخته می شود و با روغن مورد استفاده در گیربکس های دستی معمولی (واسکازین) کاملاً تفاوت دارد.

روغن گیربکس اتوماتیک به‌صورت فول سنتتیک است. یعنی به صورت کاملا آزمایشگاهی تهیه شده‌است و دارای چندین نوع مواد افزودنی است. این تفاوت برای آن است که روغن بتواند خاصیت های مورد نظر را برای یک گیربکس اتوماتیک داشته باشد.

برای نمونه روغن گیربکس اتوماتیک باید دارای خواص روانکاری، خنک کاری، ضد زنگ بودن، کف نکردن، اکسیداسیون پایین و… باشد. میزان غلظت روغن گیربکس اتوماتیک به‌مراتب کمتر از روغن موتور و روغن گیربکس دستی است.

به‌طور معمول شاخص گرانروی این روغن‌ ها در حدود 0W-5 یا ۵W-10 است.

برای قابل تشخیص بودن روغن گیربکس اتوماتیک و روغن هیدرولیک در زمان نشتی، معمولا به رنگ قرمز ساخته می‌شوند. اما روغن‌های اتوماتیک زرد رنگ نیز وجود دارد.

همچنین جهت شناسایی روی بسته بندی همه روغن های گیربکس اتوماتیک عبارت ATF درج می شود. در برخی خودروها از روغن گیربکس اتوماتیک برای سیستم هیدرولیک نیز استفاده‌می‌شود.

اهمیت تعویض روغن گیربکس اتوماتیک

در گیربکس اتوماتیک تمام عملیات کلاچ گیری، تعویض دنده‌ها، خنک کاری و روانکاری فقط با روغن انجام می‌شود. فشار روغن در گیربکس‌های اتوماتیک، همه کاره‌است. پس اگر روغن به هر دلیل فشار روغن افت داشته باشد، نمی‌تواند به درستی کار خود را انجام دهد.

روغن ممکن است خواص خود را به‌مرور زمان از دست بدهد و اکسید یا سفت شود، که عملکرد گیربکس را مختل می‌کند. به‌همین دلیل برخی شرکت‌ها گفته‌اند هر دو سال باید روغن عوض شود، حتی اگر مسافت پیموده شده، کم باشد.

روغن مادام العمر (Lifetime) وجود خارجی ندارد

برخی از روغن‌های گیربکس اتوماتیک به روغن‌‌های مادام ‌العمر (Lifetime) معروف هستند. منظور از روغن مادام العمر این نیست که هیچ‌ زمانی نیاز به تعویض ندارد. بلکه این روغن‌ها نسبت به روغن‌های قدیمی در کیلومترهای بالاتر نیاز به تعویض دارند. برای نمونه، جدیدترین و بهترین روغن‌های مادام العمر DEXRON هم در بهترین حالت رانندگی بعد از ۱۵۰ هزار مایل باید تعویض شوند.

یکی دیگر از وظایف روغن گیربکس اتوماتیک خاصیت خنک کنند­گی آن است. روغن با ایجاد شرایطی باعث انتقال گرما از دنده­‌ها شده و مانع از داغ شدن دنده‌ها و صفحه‌های در تماس با یکدیگر می‌­شود.

روغن گیربکس در اثر ورود ذرات گرد و غبار، ذرات فلزی و گذشت زمان طولانی‌، می تواند سفت شود و حالت لجنی شدن، به خود بگیرد. همچنین داخل هر گیربکس اتوماتیک از یک فیلتر استفاده‌شده‌است.‌دلیل استفاده از فیلتر، پالایش روغن گیربکس است و در واقع فیلتر ذرات آلودگی را از درون روغن جدا می‌کند تا به بهترین شکل عمل کند.

بیشتر بدانید: انواع توربوشارژر موتور خودرو را بشناسید

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

آلودگی بیش از حد روغن باعث خرابی فیلتر و نرسیدن روغن می شود

حال گاهی ممکن است خود فیلتر روغن گیربکس نیز دچار گرفتگی شود. ممکن است روغن را از خود عبور ندهد یا بسیار کم عبور دهد، که باعث آسیب رساندن به گیربکس می‌شود. گرفتگی فیلتر، سفت شدن روغن، از بین رفتن خاصیت روغن و عوامل بسیار دیگری وجود دارد که در اثر تعویض نکردن روغن و فیلتر روغن ممکن است به وجود بیاید.

همین عوامل موجب اختلال در عملکرد مانند تقه‌زدن، دیر دنده عوض کردن، دیر راه افتادن خودرو پس از تعویض دنده، و داغ شدن صفحه های داخلی گیربکس می شود.

همه‌ی اینها باعث سوختن باندهای ترمز و کلاچ‌های داخلی گیربکس شده، یا باعث شکسته شدن دنده‌ها می‌شود. همچنین در برخی خودروها فیلتر در مکانی نصب شده‌است که باید تمام گیربکس باز شود تا بتوان آن را عوض کرد. پس باید تعویض روغن کاملا به‌موقع باشد تا از کثیفی و خرابی فیلتر جلوگیری شود.

به‌همین خاطر تعویض به موقع روغن گیربکس و فیلتر آن امری حیاتی است.

در مواقعی که گیربکس به درستی عمل نمی‌کند، لازم است که صاحب خودرو هرچه سریع‌تر اقدام به تعویض روغن گیربکس کرده، و برای این کار به یک تعمیرگاهِ خودرو مراجعه کند.

طبقه بندی و استانداردهای روغن گیربکس اتوماتیک

تنوع گیربکس‌های اتوماتیک زیاد است و سه مدل هیدرولیکی، دوکلاچه (DCT) و ضریب پیوسته (CVT) مرسوم‌ترین مدل‌ها در ایران هستند. تنوع جعبه دنده‌های اتوماتیک و ساختارهای متفاوت هر کدام باعث می‌شود هر مدل گیربکس نیاز به روغن ویژه‌ی خود را داشته باشد.

شرکت‌های سازنده‌ی گیربکس‌های اتوماتیک متناسب با ساختار گیربکس خود، روغن های گوناگونی را توسعه داده‌اند. تمامی روغن‌ها بر اساس استانداردهای کیفی API و SAE ساخته می‌شوند.

اما متاسفانه برخی، نام‌های DEXRON و MERCON را به نام استاندارد معرفی می‌کنند. شرکت جنرال موتور تا سال ۱۹۶۷ با نام‌های متفرقه روغن گیربکس اتوماتیک خود را می‌ساخت. از آن سال به بعد نام تجاری DEXRON را برای روغن‌های اتوماتیک انتخاب کرد. از سال ۱۹۶۷ تا کنون چندین نسل روغن با این نام با تکنولوژی های متفاوت ساخته شده‌است.

بسیاری از کارخانه ‌های اروپایی و آسیایی هم از همین روغن‌ها برای گیربکس‌های اتوماتیک خود استفاده ‌می‌کنند.

روغن‌های DEXRON III و DEXRON VI و DEXRON HP بیشترین استفاده را در خانواده‌ی DEXRON دارند.

بیشتر بدانید: هدلایت خودرو؛ انواع، راهنمای انتخاب و طول عمر

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

روغن گیربکس اتوماتیک MERCON

نام تجاری MERCON نیز توسط خودروسازی فورد در سال ۱۹۸۷ در رقابت با جنرال موتور ساخته‌شد. گیربکس‌های اتوماتیک ساخته شده‌ی شرکت فورد، از روغن‌های MERCON استفاده‌می‌کنند. البته خودروسازی فورد قبلا استاندارد Type F را برای گیربکس‌های اتوماتیک معرفی کرده‌است.

نیاز به گفتن است که روغن Type F با MERCON سازگار نیست.

زمان مناسب تعویض روغن دنده اتوماتیک

یکی از موارد مهمی که هر راننده‌ای باید به آن توجه کند، بررسی میزان و وضعیت روغن گیربگس اتوماتیک است.

در مورد زمان مناسب تعویض روغن گیربکس اتوماتیک توصیه‌های متفاوتی وجود دارد. اگر به دفترچه راهنمای خودرو خود مراجعه کنید ممکن است زمان مشخصی را برای تعویض روغن مشاهده‌کنید و در بعضی خودروها هیچ زمانی پیدا نمی‌کنید.

بیشتر خودروساز‌ان زمانی برای تعویض روغن گیربکس مشخص نکرده‌اند و فقط به بررسی دوره‌ای آن در کیلومترهای مشخصی اشاره کرده‌اند.

در بیشتر خودروها گیج یا چشمی‌ای برای چک کردن سطح و کیفیت روغن وجود دارد. بهتر است با هر بار عوض کردن روغن موتور، روغن گیربکس هم توسط سرویس کار چک شود. اگر خودتان می‌خواهید روغن گیربکس را چک کنید، برای اطلاع از نحوه‌ی چک کردن به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید.

در دفترچه راهنمای خودرو ۲۰۷ اتوماتیک که گیربکس AL4 روی آن نصب شده‌است گفته شده‌که بازدید سطح روغن گیربکس اتوماتیک را در هر ۶ هزار کیلومتر انجام دهید.

همچنین تعویض کامل آن در ۶۰ هزار کیلومتر توصیه شده‌است. اما در دفترچه خودرو سوزوکی گرند ویتارا اشاره‌ای به زمان تعویض روغن گیربکس اتوماتیک نشده‌است. باید به این موضوع توجه کرد که بررسی، فقط برای زمانی است که خودرو تحت شرایط عادی کار کند.

اگر خودرو تحت فشارهای زیاد و شرایط سخت کار کند، حتما باید روغن گیربگس طبق کیلومتر مشخص تعویض شود. زمان تعویض روغن در هر خودرو به شدت به نحوه رانندگی و شرایط محیطی که در آن رانندگی می کنید، بستگی دارد. میزان کیلومتر برای دوره‌ی بازدید و تعویض روغن گیربکس اتوماتیک در محصولات هیوندای و کیا را در عکس های پایین تر می ‌وانید مشاهده‌کنید.

بیشتر بدانید: سیستم ترمز ضد قفل ABS خودرو چیست؟

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

رانندگی در شرایط سخت چه ویزگی هایی دارد؟

شرکت جنرال موتور رانندگی تحت شرایط سخت را اینگونه توصیف می‌کند:

رانندگی در آب و هوای بسیار گرم، مداوم در ترافیک، مکرر در مسافت‌های کوتاه، در شرایط گرد و خاک و محیط‌های خاکی، در مناطق کوهستانی و رانندگی با سرعت و تحت فشار بالا.

اگر تحت شرایط بالا رانندگی می‌کنید، باید روغن گیربکس را تعویض کنید و این امر در مسافت‌های ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر باید انجام شود.

تعیین روغن گیربکس اتوماتیک مناسب برای هر خودرو

روغن گیربکس استفاده ‌شده در خودروهای تولید ‌شده‌توسط کشورهای مختلف متفاوت است و باعث می ‌شود تولیدات هر کشوری از استاندارد ویژه‌ی خود استفاده‌کند.

با توجه به اهمیت بسیار زیاد روغن در گیربکس‌های اتوماتیک، باید در انتخاب روغن گیربکس دقت شود؛ زیرا، روغن اشتباه، یا تقلبی موجب خسارت‌های سنگینی به گیربکس خودرو می‌شود. مانند سایر مایعات مورد استفاده‌در خودرو، برای دانستن بهترین نوع روغن گیربکس اتوماتیک و مقدار آن باید حتما به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه شود. هر شرکت متناسب با ساختار گیربکس نوع خاصی از روغن را معرفی کرده‌است.

برای نمونه شرکت جنرال موتور خانواده‌ی روغن DEXRON را برای گیربکس‌های خود تولید می‌کند و یا شرکت فورد از خانواده‌ی MERCON استفاده‌می‌کند. تویوتا از خانواده‌ی روغن گیربکس (Type T, T-II or T-IV) و (Toyota Type WS) در بیشتر گیربگس‌‌های اتوماتیک استفاده‌می‌‌کند.

هرچند که الزاما اینگونه نیست و ممکن است هر شرکت از روغن‌های متفاوتی از شرکت‌های مختلف استفاده‌کند.

بیشتر بدانید: انواع سیستم تعلیق خودرو و علائم خرابی آن را بشناسید

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

گیربکس AL4 یکی از متداولترین گیربکس اتوماتیک های ایران است

AL4 روی محصولات شرکت رنو و پژو مانند پژو ۲۰۶، پژو ۲۰۷، پژو پارس اتوماتیک، تندر ۹۰ اتوماتیک و برخی رنو ساندروها نصب شده‌است. روغن توصیه شده برای این گیربکس از نوع ESSO 4HP20 و برای نسخه‌های جدیدتر این گیربکس نوع ESSO 9730AE است. اسو یک نام تجاری برای شرکت آمریکایی اکسان موبیل امریکاست.

البته به دلیل وجود بسیار زیاد روغن تقلبی با این برند در بازار، توصیه می‌شود از برندهای دیگر با مشخصات همین روغن استفاده‌شود.

در دفترچه راهنمای خودرو آریو با گیربکس اتوماتیک (Z300) روغن Diamond ATF SP-III یا Sk ATF SP-III توصیه شده‌است. در مورد سیستم گیربکس هیوندای و کیا از ATF SP3 و SP4 استفاده می‌‌شود.

تویوتا و لکسوس‌ از روغن ‌گیربکس‌های با استاندارد ATF-WS و ATF-T4 استفاده‌می‌کنند. میتسوبیشی‌های وارداتی به کشور نیز بیشتر از سه استاندارد ATF-J3، SP4 و SP3 تبعیت می‌‌کنند. در مورد گیربکس سیستم‌های آمریکایی می‌توان گفت که بیشتر از گروهِ DEXRON و MERCON استفاده می‌کنند.

مرسدس ‌بنزهای سواری روغن گیربکس ویژه‌ی خود را دارند که به MB معروفند. روغن توصیه شده، برای خودرو دنا پلاس توربو اتوماتیک که از گیربکس ۶ دنده شرکت DAE استفاده می‌کند، DAE ATF-1 و حجم کل روغن ۶ لیتر است.

بیشتر بدانید: قیمت دیسک و صفحه کلاچ در بازار چقدر است؟

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

روغن مناسب برای گیربکس های CVT و کلاچ دوبل (DCT)

گیربکس دوبل کلاچ و CVT ساختاری متفاوت از گیربکس‌های قبلی که بررسی شد، دارند. بنابراین از روغن‌های متفاوتی نیز استفاده می کنند.

در گیربکس های CVT یا انتقال قدرت پیوسته، نسبت‌ قدرت و گشتاور توسط یک تسمه فولادی بسیار‌ قوی و دو پولی متحرک‌، بدون داشتن چرخ دنده و شفت تغییر می‌‌کند. انتقال صحیح، بی‌عیب و کم ‌استهلاک نیرو در این گیربکس مستلزم استفاده از روغن‌‌های ویژه‌ای است. روی بسته بندی روغن‌های ویژه‌ی این گیربکس حتما عبارت CVT درج شده‌است. استفاده‌از روغن اشتباه، یا تقلبی در گیربکس CVT باعث خرابی یا از کار افتادن آن می‌شود.

در دفترچه راهنما خودرو کوییک که از گیربکس CVT شرکت پانچ استفاده می کند، چنین نوشته شده است: “روغن جعبه دنده CVT باید در هر ۶۰ هزار کیلومتر رانندگی و یا بعد از دو سال (هرکدام زودتر اتفاق بیافتد) تعویض شود.”

به همراهِ روغن، باید فیلتر روغن و واشر فلزی کارتل روغن نیز تعویض شوند. همچنین پیشنهاد می‌شود در هر ۳۰ هزار کیلومتر، سطح و رنگ روغن جعبه دنده اتوماتیک بررسی شود. در صورتیکه سطح روغن از حد مجاز پایین‌تر است، به آن اضافه شود.

هوندا‌ ژاپن پس از سال ۲۰۱۰ فقط از سیستم انتقال قدرت CVT استفاده کرده‌است. بنابراین باید از روغن گیربکس‌‌های با استاندارد CVT-Z1 ‌یا DW-1  استفاده‌کرد.

انواع وارداتی نیسان درصورتی ‌که از سیستم CVT استفاده نکرده باشند، با روغن‌ گیربکس ‌های استاندارد NS-2 کار می ‌کنند.

تمام‌ مزداهای موجود درصورتی ‌که از گیربکس CVT استفاده نکرده باشند، با روغن‌ های سری FZ و NR-5 کار می ‌کنند.

موارد مصرف روغن دنده CVT

– نیسان ( مورانو، قشقایی، آلتیما، تینا و تمام مدل های نیسان با گیربکس CVT)

– BMW ( مدل MINI COOPER و تمام مدل های با گیربکس CVT)

– رنو (کولئوس و تمام مدل های رنو با گیربکس CVT)

– چری (تیگو، تیگو۵) لیفان X50 و MVM X33 NEW

– هوندا ( مدل سیسویم و مدل های با گیربکس CVT)

– تویوتا ( مدل های تویوتا، یاریس، کمری)

– لکسوس ( مدل های CT,ES,GS,RX,LS)

– سوزوکی (کیزاشی و SX4)

– خودروهای با گیربکس CVT با برندهای سوبارو، فورد، میتسوبیشی، پروتون،  مرسدس بنز

در مورد گیربکس‌های دوکلاچه نیز روی بسته بندی روغن‌های ویژه ی این گیربکس حتما عبارت DCT درج می‌شود.

از روغن های دیگر نباید استفاده شود.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

تعویض با تخلیه یا دستگاه ساکشن

در مورد نحوه تعویض روغن گیربکس بحث‌های زیادی وجود دارد که کدام روش بهتر است.

تعویض روغن گیربکس‌های اتوماتیک به دو روش زیر مقدور است:

۱- تخلیه روغن از طریق پیچ تخلیه گیربکس

در این روش، پس از باز کردن پیچ تخلیه و پیچ گیج، حدودا نصف حجم روغن تخلیه می‌شود. امکان تخلیه کامل در این روش وجود ندارد. دقیقا به همان میزان که تخلیه شده‌است، باید روغن تازه‌اضافه کرد.

روغن تازه، و باقی مانده‌ی روغن قدیمی مخلوط  می‌شوند، اما در مجموع کیفیت این مخلوط بهتر از پیش خواهد بود.در صورت تعویض روغن گیربکس با این روش، خودرو می‌تواند ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر مسافت طی کند. که البته این بستگی به‌شرایط رانندگی دارد (در ترافیک سنگین شهر تا ۲۰ هزار کیلومتر کاهش می‌یابد).

این روش توصیه نمی‌شود؛ زیرا آلودگی در روغن کاهش پیدا می‌کند، اما همچنان روغن کیفیت مطلوب را ندارد و در کیلومتر‌های پایین نیز باید تعویض شود.

۲- تخلیه روغن از طریق دستگاه ساکشن

در این روش با استفاده‌از دستگاه ساکشن، بیشترین مقدار روغن گیربکس تخلیه می‌شود. اما همچنان حدود یک لیتر روغن موجود در مبدل گشتاور قابل تخلیه نیست. و خود دستگاه با مقداری روغن تازه‌ی گیربکس را شست و شو می دهد.

این روش از روش قبلی بهتر است، اما خودروسازی‌ها سفارشی بر این موضوع نکرده‌اند.

بیشتر بخوانید: قیمت شمع خودرو در بازار / شمع مناسب هر مدل موتور خودرو ایرانی چند؟

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

توصیه‌های مهم

حتما روغن گیربکس را به‌طور مرتب در هر ۶ تا ۱۰ هزار کیلومتر بررسی کنید. با شناخت خودتان از میزان فشاری که به خودرو در هنگام رانندگی می آورید، بین ۴۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر روغن را تعویض کنید. ولی توصیه می‌شود در صورت امکان تعویض روغن در کیلومترهای پایین‌تر انجام شود. زیرا هزینه تعویض روغن نسبت به آسیبی که به گیربکس می‌تواند وارد کند ناچیز است.

برخی شرکت‌های خودروسازی و اتو سرویس‌ها توصیه می‌کنند که روغن را سر ریز کنید چون به‌صورت کامل قابل تعویض نیست. اما حتما سعی کنید، تعویض را با دستگاه‌های اتوماتیک انجام دهید که تقریبا کامل روغن را تعویض می‌کنند.

اگر گیربکس، فیلتر قابل تعویض دارد حتما با تعویض روغن، فیلتر نیز عوض شود.

حتما سعی کنید از روغن مرغوب و صلی استفاده کنید. امروزه، در بازار روغن های تقلبی با آرم و برندهای معتبر بسیار زیاد شده‌اند. در صورت دیدن موارد زیر سریعا به تعمیرگاه مراجعه کنید:

شنیدن صدای زوزه در هنگام تعویض دنده

تعوض سخت دنده ‌ها

جا نرفتن صحیح دنده به خاطر وجود آلودگی

تاخیر در حرکت حتی پس از تعویض دنده

تقه زدن گیربکس در هنگام تعویض دنده

روغن گیربکس دستی(Manual Transmission Fluid)

روغن گیربکس دستی برای جعبه دنده‌های دستی و دیفرانسیل‌ها مورد استفاده قرار می گیرد و به MTF مشهور است.

میزان غلظت روغن گیربکس دستی به‌مراتب بیشتر از روغن موتور و روغن گیربکس اتوماتیک است تا حدی که برخی به روغن گیربکس واسکازین می‌گویند.

روغن گیربکس‌های دستی به خاطر درگیر شدن زیاد و شدید چرخ دنده­‌ها غلظت بیشتری دارند. وظیفه روغن در گیربکس دستی روانکاری، تسهیل تعویض دنده و خنک کاری است. و از نظر دسته بندی و استاندارد مشابه روغن موتور هستند.

استاندارد گرانروی روغن گیربکس های دستی

طبقه‌بندی روغن‌های گیربکس دستی براساس گرانروی یا ویسکوزیته همانند روغن موتور است. و استانداردهای متعددی همچون SAE، ISO، MIL وجود دارد. در ایران معمولا استاندارد انجمن مهندسی خودرو SAE استفاده می‌شود.

از نظر SAE درجه گرانروی روغن گیربکس دستی برای خودروهای سواری معمولا بین ۷۰ تا ۹۰ است. مثلا ۷۵W80 یا ۷۵W90، که برای دماهای پایین (زمستان) مانند روغن SAE 75W و برای دماهای بالا مانند روغن SAE 90W است.

استاندارد سطح کیفی روغن گیربکس های دستی

یکی از ویژگی‌های مهم روغن گیربکس دستی ظرفیت فشار پذیری (EP) است.

استاندارد API توسط انیستیتو نفت آمریکا به منظور تفاوت بین روغن‌های گیربکس دستی خودرو با سطوح مختلف خواص فشار پذیری (EP) تدوین شده‌است. روغن گیربکس دستی از نظر کیفیت به هفت سطح کیفی زیر تقسیم می‌شود.

معمولا بیشتر خودروهای رایج با گیربکس دستی از روغن با سطوح کیفی API GL-4 یا API GL-5 استفاده می‌کنند. برای انتخاب روغن گیربکس دستی مناسب هر خودرو می‌بایست به دفترچه خودرو مراجعه کنید. گرانروی، سطح کیفی و میزان توصیه شده برای روغن دنده‌ی دستی مشخص شده است.

بیشتر بخوانید: گاز کولر خودرو و انتخاب و معرفی بهترین گاز‌

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

چرا و چه زمانی روغن گیربکس دستی باید تعویض شود؟

مشکل اصلی در گیربکس دستی، پایین آمدن کیفیت روغن، سوختن یا بخار شدن آن نیست، بلکه آلودگی روغن گیربکس است. براده‌ها و ذرات ریز فلز که ناشی از درگیری چرخ دنده‌ها با یکدیگر و تعویض دنده‌ها است، موجب آلودگی روغن گیربکس می‌شوند.

کاهش روانکاری و آلودگی روغن به ذرات فلز می تواند به گیربکس آسیب برساند. روان کار کردن گیربکس هم نتیجه تعویض به‌موقع روغن است. به‌طور کلی کیلومتر و زمان دقیق تعویض روغن گیربکس به نوع گیربکس دستی خودرو بستگی دارد.

البته به دلایل مختلف در مورد زمان مناسب تعویض روغن گیربکس دستی توصیه‌های متنوعی وجود دارد.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

زمان تعویض روغن گیربکس دستی در محصولات ایران خودرو و سایپا

در دفترچه راهنمای خودروهایی همچون برلیانس دستی و پژو پارس و… اشاره‌ای به زمان تعویض روغن دنده نشده‌است. در دفترچه پژو ۴۰۵ نیز اعلام شده است که روغن دنده دستی نیاز به تعویض ندارد.

و در دفترچه خودرو خانواده‌ی پژو ۲۰۶ گفته شده روغن گیربکس احتیاجی به تعویض دوره‌ای ندارد و می‌بایست سطح روغن بررسی شود.

در خودروی رانا سطح روغن گیربکس می بایست در هر ۶۰ هزار کیلومتر چک شود و در صورت نیاز سرریز شود.

همچنین برای خودروهای خانواده سایپا X100 ( پراید) و ساینا توصیه شده است که در شرایط سخت رانندگی در هر ۳۰ هزار کیلومتر روغن گیربکس دستی تعویض شود.

همان‌طور که اشاره شد، به مرور براده‌های فلزی و ذرات گرد و غبار موجود در گیربکس موجب آلودگی روغن دنده دستی می‌شود. به‌طوری‌که عملکرد روانکاری روغن را مختل می کند.

پس علت این تناقض در مورد زمان تعویض روغن گیربکس دستی چیست؟

پاسخی که می‌توان داشت این است که معمولا هم‌ زمان با تعویض دیسک و صفحه کلاچ، روغن گیربکس نیز تعویض می‌شود.

زمان معقول برای تعویض کلاچ پس از ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر است، اما این عدد با توجه به نوع رانندگی می‌تواند کم و زیاد شود.

برای مثال اگر در شهر و شرایط ترافیک رانندگی می‌‌کنید که بیش از حد معمول دنده عوض می‌شود ممکن است این عدد به بین ۳۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر برسد.

از طرفی اگر کسی در مسیر‌های جاده‌ای یا اتوبانی بیشتر تردد کند و از کلاچ زیاد استفاده نکند، این عدد به ۷۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر افزایش پیدا می‌کند.

شاید همین امر موجب شده است که در اکثر دفترچه‌های خودرو زمان دقیق تعویض روغن گیربکس ذکر نشود.

​چک کردن سطح روغن گیربکس دستی

بر خلاف روغن موتور، روغن گیربکس نمی‌سوزد، پس اگر سطح روغن شما کاهش می یابد به احتمال فراوان سیستم انتقال قدرت خودرویتان روغن ریزی و نشتی دارد. بررسی میزان روغن گیربکس در یک جعبه دنده دستی می‌تواند مشکل باشد. چرا که ​تعداد کمی از تولید کنندگان، گیج برای نمایش سطح روغن گیربکس در خودرو در نظر گرفته اند.​

در هر نوبت تعویض روغن می‌توانید از اتوسرویس خود درخواست کنید تا سطح روغن گیربکس شما را چک کند. ​این کار فقط چند دقیقه زمان خواهد برد.

علاوه‌بر چک کردن سطح روغن گیربکس، اتو سرویس می‌تواند از لحاظ آلودگی، میزان براده‌های ریز فلزی و ورود آب به روغن را بررسی کند و در صورت لزوم به تعویض واسکازین اقدام کند.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

انتخاب روغن دنده دستی مناسب

مانند روغن موتور و سایر سیالات خودرو، دفترچه راهنمای هر خودرو بهترین منبع برای تعیین حجم، گرانروی و سطح کیفی مناسب روغن گیربکس دستی خودرو است.

در دفترچه راهنمای خودروهای مدل گیربکس دستی آریو ( زوتی Z300)، برلیانس H220 و H230، جک S3 و S5 در مدل های دنده دستی روغن گیربکس دستی مناسب این خودروها می بایست دارای سطح کیفی API GL-4 و گرانروی SAE 75W/90 باشند.

همچنین در دفترچه راهنمای خودروهایی همچون خانواده‌ی سایپا X100 ( پراید)، پژو ۴۰۵، پژو پارس و خودروی ساینا که دارای گیربکس دستی هستند، سطح کیفی API GL-5 و شاخص گرانروی SAE 75W/80 را به عنوان ویژگی های روغن دنده دستی مناسب این خودروها با توجه به شرایط آب و هوایی محیط کشورمان اعلام کرده‌اند.

بیشتر بخوانید:

قیمت روغن موتور در بازار + معرفی شرکت های برتر تولید کننده روغن

روغن موتور بهران برای چه خودروهایی مناسب است؟ + جزئیات

کم شدن روغن موتور نشانه چیست؛ چرا موتور ماشین روغن کم می‌کند؟

روغن سوزی چیست؟ راه های شناسایی و رفع آن کدام است؟

هر آنچه درباره انواع روغن موتور باید بدانید

در کانال آپارات بیت ران ببینید: