موشک های ایرانی در جنگ ۱۲ روزه به خصوص مدلهای خیبرشکن توانستتند سامانه پدافندی اسرائیل مانند پیکان ۳ و آمریکایی مانند سامانه تاد را شکست دهند و به مراکز حساس و کلیدی مثل پالایشگاه حیفا برخورد کنند و در نهایت باعث آتش بس شدند.
بیت ران – امین آزاد : ۲۵ درصد از ذخایر سامانه تاد کل جهان و بخش قابلتوجهی از ذخایر سامانههای پیکان در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل مصرف شد. با وجود سیستمهای بسیار گرانقیمت و تخصصی دفاعی، بسیاری از موشکها از سد این سامانهها عبور کردند و به اهداف نظامی اصابت کردند. این شکست، بهویژه برای سامانه پیکان (آرو) و نقش آن در سیستم دفاعی اسرائیل، نقطه عطفی در رویاروییهای آتی محسوب میشود.
سامانه پیکان با همکاری آمریکا و اسرائیل طراحی شد و در طی دو دهه توسعه، به مدلهای پیشرفتهتر پیکان-۲ و پیکان-۳ رسید.
پیکان-۳ که در جنگ اخیر مورد استفاده گسترده قرار گرفت، بهطور خاص برای رهگیری موشکهایی طراحی شده که در خارج از جو حرکت میکنند و دارای سرجنگی قابل تفکیک یا توان مانور بالا هستند. پیکان-۳ یک سامانه پرتاب از زمین به فضا با قابلیت شلیک از فواصل بسیار دور و با سیستم هدایت پیشرفته است.
مقایسه عملکرد سامانههای دفاعی در جنگ ۱۲ روزه
| سامانه | درصد موفقیت رهگیری | نوع تهدید هدف | تعداد رهگیر شلیکشده |
|---|---|---|---|
| پیکان-۳ | ۴۰ تا ۵۰٪ | موشکهای بالستیک دوربرد | —- |
| تاد | ۶۰ تا ۷۰٪ | بالستیک فراصوت | بیش از ۹۰ فروند |
| گنبد آهنین | ۶۵ تا ۷۵٪ | راکت و پهپاد | — |
ویژگیهای کلیدی پیکان-۳:
- برد عملیاتی زیاد
- قابلیت رهگیری اهداف در ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری خارج از جو
- بهرهگیری از سیستمهای راداری Super Green Pine
- قابلیت اصابت مستقیم (hit-to-kill) بدون نیاز به انفجار مجاورتی
بیشتر بدانید: امین آزاد سردبیر بیت ران، مستندساز و مهندس مکانیک؛ پیوند رسانه با مهندسی
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
در تئوری، این سامانه باید بتواند موشکهایی چون شهاب-۳، عماد و حتی نسلهای جدیدتر موشکهای ایرانی را پیش از ورود به جو زمین نابود کند. با این حال، در عمل، مسائل متعددی از جمله حجم زیاد حملات، استفاده از سرهای جنگی مانورپذیر، و حملات اشباعی باعث شد پیکان در مهار تهدیدهای واقعی نتواند انتظارات را برآورده سازد. و عملا در روزهایآخر در برابر موشک های پیشرفته ایرانی مانند خیبرشکن کارایی نداشت.
مقایسه هزینههای موشکها و رهگیرها
| نوع موشک / رهگیر | هزینه هر واحد (میلیون دلار) |
|---|---|
| خیبرشکن | ۰.۲۵ |
| دزفول | ۰.۱۵ |
| پیکان-۳ | ۳ |
| تاد | ۱۲ به بالا |
| تمیر (رهگیر گنبد آهنین) | ۰.۰۸ |
در گزارشهای منتشر شده، اشاره شده که در جریان جنگ اخیر، پیکان با وجود شلیک دهها موشک رهگیر، موفق به جلوگیری از اصابت بخش قابلتوجهی از موشکهای بالستیک ایران به اهداف حیاتی نشد. برخی منابع ادعا میکنند که تنها حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد موفقیت در رهگیری برای این سامانه ثبت شده است؛ آماری که اگر صحت داشته باشد، یک زنگ خطر جدی برای استراتژی دفاعی اسرائیل بهشمار میرود.
ویژگیهای فنی سامانه پیکان ۳
| ویژگی | مقدار / توضیح |
|---|---|
| برد کشف | تا ۲۴۰۰ کیلومتر |
| ارتفاع رهگیری | تا ۱۰۰ کیلومتر (خارج جو) |
| نوع هدایت | هدایت ترکیبی |
| رادار هدایتگر | Super Green Pine |
| نوع اصابت | مستقیم (Hit-to-Kill) |
ادامه این ناکامیها، نهتنها به ناکارآمدی فنی پیکان اشاره دارد، بلکه بر ضعفهای دکترین دفاعی اسرائیل نیز مهر تأیید میزند؛ دکترینی که سالها بر برتری فنی مطلق و دفاع چندلایه مبتنی بود. شکست پیکان، بهویژه در رهگیری موشکهایی نظیر خیبرشکن که دارای سرعت بالا، سرجنگی مستقل و مسیر پروازی منحنی هستند، بار دیگر نشان داد که فناوری بهتنهایی نمیتواند در برابر اراده و نوآوری نظامی، برگ برنده محسوب شود.
-
موشک خیبرشکن بیشتر بدانید: پهپاد جنگی پنهانکار سوپر رافال رونمایی شد؛ آشنایی با پهپاد هم پرواز وفادار رافال F5
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
سامانه تاد
سامانه تاد؛ غول آمریکایی در خط مقدم
سامانه دفاع موشکی تاد (THAAD) که توسط شرکت آمریکایی لاکهید مارتین توسعه یافته، بهعنوان یکی از پیشرفتهترین و مؤثرترین سامانههای رهگیری موشکهای بالستیک در جهان شناخته میشود. این سامانه بخشی از ساختار دفاع موشکی چندلایهی ایالات متحده و متحدان آن به شمار میرود و نقش مهمی در تأمین امنیت راهبردی ایفا میکند.
سامانهی تاد برای رهگیری موشکها در فاز نهایی پرواز آنها و در خارج از جو زمین طراحی شده است. این قابلیت به سامانه اجازه میدهد تا موشکهای بالستیکی را که با سرعت بسیار بالا و از فاصلههای دور شلیک میشوند، شناسایی، رهگیری و منهدم کند. برخلاف سامانههایی که بر مبنای انفجار عمل میکنند، تاد از روش اصابت مستقیم (Hit-to-Kill) بهره میبرد؛ یعنی رهگیر با برخورد فیزیکی به هدف آن را نابود میکند، که این روش دقت بسیار بالایی دارد و خطرات ناشی از انفجار کلاهک را کاهش میدهد.
از دیگر ویژگیهای مهم این سامانه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
قابلیت تحرک بالا: سامانه تاد بهصورت متحرک طراحی شده و میتواند به سرعت در مناطق مختلف مستقر شود.
-
سامانه راداری پیشرفته AN/TPY-2: این رادار با برد بسیار بالا، امکان شناسایی زودهنگام تهدیدات را فراهم میآورد.
-
یکپارچگی با سایر سامانههای دفاعی: تاد میتواند با سامانههایی چون پاتریوت و Aegis هماهنگ عمل کند و بخشی از شبکهی جامع دفاع موشکی باشد.
سامانه تاد تاکنون در کشورهای مختلفی از جمله کره جنوبی، امارات متحده عربی و اسرائیل مستقر شده و در برخی مأموریتهای آزمایشی نیز عملکرد موفقی از خود نشان داده است. با افزایش تهدیدات موشکی در مناطق پرتنش جهان، تاد به عنوان یک عنصر حیاتی در معماری دفاعی قرن ۲۱ مطرح است.
در جنگ ۱۲ روزه، بخشی از سامانه تاد که پیشتر توسط آمریکا در خاک اسرائیل مستقر شده بودند، وارد عمل شدند. با وجود فناوری فوق پیشرفته، عملکرد تاد نیز تحت تأثیر حجم بالای حملات، سرعت موشکهای ایرانی و اختلالات راداری با مشکل مواجه شد.
کاهش ذخایر موشک تاد
منابع امنیتی اعلام کردند که حدود ۲۵ درصد از ذخایر عملیاتی تاد جهان در این نبرد مصرف شد؛ عددی که پیشتر تصور آن تنها در سناریوهای جنگ جهانی ممکن بود. تحلیلها نشان میدهد که سامانه تاد در رهگیری موشکهای فوقسریع و مانورپذیر ایران نظیر خیبرشکن یا دزفول، کارایی محدودتری از آنچه در تبلیغات مطرح میشد، داشته است.
گنبد آهنین؛ دفاع در برابر تهدیدات اشباعشده
سامانه گنبد آهنین که برای مقابله با راکتها و تهدیدات کوتاهبرد طراحی شده، با این حال، در جریان جنگ اخیر، این سامانه نیز با چالش بزرگی روبهرو شد.
حتی پهپاد های ایرانی مانند آرش دو توانستند این سامانه را دور بزنند و به هدف اثابت کنند.
کارشناسان نظامی معتقدند که فناوری قدیمیتر گنبد آهنین، در برابر تاکتیک «حمله اشباعی» توان پاسخگویی ندارد؛ بهویژه زمانی که موشکهای دوربرد و کوتاهبرد همزمان پرتاب شوند.
این سامانه همچنین در برابر موشکها و پهپادهای پیشرفته جدید ایران ناتوان است.
طراحی ایرانی؛ اقتصاد جنگ و کارایی
یکی از نکات مهم جنگ اخیر، کارآمدی طراحی موشکهای ایرانی در برابر سامانههای پرهزینه غربی بود. هزینه هر موشک خیبرشکن یا فاتح، در مقایسه با رهگیرهای چند میلیون دلاری پیکان یا تاد، ناچیز است.
درصد ذخایر مصرفشده سامانهها
| سامانه | درصد ذخیره مصرفشده (ملی یا جهانی) |
|---|---|
| تاد | ۲۵٪ از ذخایر جهانی |
| پیکان | بیش از ۵۰٪ از ذخایر اسرائیل |
| گنبد آهنین | بیش از ۶۰٪ از ذخایر عملیاتی |
به عبارتی، ایران با صرف هزینهای بسیار کمتر، توانست نه تنها از سد سامانهها عبور کند، بلکه آنها را در موقعیتی تدافعی و مصرفکننده قرار دهد. این اصل اقتصادی جنگ، که به آن «هزینه معکوس» نیز گفته میشود، نشاندهنده تغییر فاز در جنگهای نوین منطقهای است.
توازن جدید قدرت در خاورمیانه
با عبور موفق موشکهای ایرانی از پیشرفتهترین سامانههای دفاعی جهان، اکنون تحلیلگران از تغییر موازنه قدرت در منطقه سخن میگویند. اسرائیل که تا پیش از این خود را دارای سپری نفوذناپذیر میدانست، اکنون باید با تهدیدی جدی و دائمی از سوی ایران مواجه شود.
تحلیل کارایی اقتصادی موشکهای ایران
| شاخص | ارزیابی |
|---|---|
| نسبت هزینه موشک ایرانی به رهگیر | ۱ به ۱۰ تا ۱ به ۳۰ |
| توان تخریب به ازای هر دلار | بسیار بالا |
| اثر روانی / سیاسی | قابل توجه |
بیشتر بدانید: احتمال خرید جنگنده J-10C چین توسط ایران / بررسی موفقیت در نبردهای آینده
بیشتر بدانید: بزرگترین ناو هواپیمابر را بشناسید؛ معرفی ۱۰ ناوهواپیمابر بزرگ جهان
باقدرت خداونو متعال وبه یاری قهرمان دلیر مردان ایران عزیزمان همجا وهمیشه پیروز خواهد شد انشالله
آخه واقعا اسراییل وآمریکا فکر کردند میتوانند موشک هایپر سونیک رو روی هوا بزنند احمقانه است!
اگر فقط یک هفته دیگر جنگ ادامه داشت حتی پناهگاه ها هم در اسراییل قابل سکونت نبودند.
پیشرفت خوبی در بازدارندگی موشکی داشتیم شکی نیست ولی کافی نیست برای جلوگیری از تجاوز وحفاظت از ۹۰ میلیون ایرانی نیازمند تسلیحات قوی تر مثل بمب اتمی وهیدروژنی هستیم
درودوسلام به دلاورمردانی که ازسن جوانی بجای خوشگذرانی درخط مقدم جنگ بودن همچون سردارسپهبدحسن تهرانی مقدم سرداربزرگ سلیمانی وباقری وسلامی ودیگرشهیدان که ازطلاهم باارزش تربودندکه درزمان جنگ ۸ساله تهرانی مقدم موفق به تولید موشک شدوکم کم ایران رابه اینجارساند…ایرانی که ازهرموشک ایرانی هراس بجان دشمنان میندازد…درودخدابرتوحسن تهرانی مقدم پدرموشکی ایران….
به لطف خدا وایستادگی مردم واقتدار نیروهای مسلح ایران شاخ آمریکا و رژیم صهیونیستی را شکست و قدرت خودرا به رخ جهان کشید منبعدازاین دیگر هیچ کشور قلدری قدرت چپ نگاه کردن به سرزمین شیرمردان رانخواهند داشت.
ماشالله اطلاعات نظامیتونم خوبهها
کاش یه بخش به عنوان مکانیک هواگردها هم بسازین اگه صلاح میدونید
به امیدروزی که صلح دردنیابراساس تفاهم وعدالت برقراربشه، امارژیم کودک کش باتبانی امریکامی خواهندخاورمیانه رابه میدان جنگی وازمایشهای ادوات جنگی وهمچنین جهت دوشیدن کشورهای عربی به بهانه امنیت، جنگ روانی بپامیکنند، فروش بیشتروگرانترتسلسحاتشون تبلیغ فروش کنند، امیدوارم روزی برسدکه کشورهای عرب منطقه متوجه موردسوئ استفاده قرارگرفتن شوند
بله ایران پیروز شد و در جنگ بعدی احتمالی اسرائیل نابود خواهد شد