در حالی که ناترازی بنزین به یکی از بحرانهای اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده، آمارها از ریزش ۵۰ درصدی مصرف CNG حکایت دارند. صنعتی که قرار بود ناجی بنزین باشد، حالا خود در لبه پرتگاه ورشکستگی قرار گرفتهاست.
بیتران: صنعت CNG ایران که با سرمایهگذاری سنگین دو دههای و هدف مدیریت ناترازی سوخت شکل گرفته بود، اکنون با بحرانی بیسابقه دستوپنجه نرم میکند. بررسیها نشان میدهد مصرف روزانه این سوخت پاک از ۲۴ میلیون مترمکعب در سالهای اوج، به حدود ۱۳ میلیون مترمکعب سقوط کردهاست.
کاهش ۵۰ درصدی مصرف؛ چرا مردم از CNG فراری شدند؟
وحید سراوند، کارشناس مدیریت نفت و گاز، با اشاره به روند نزولی و پایدار مصرف CNG هشدار داد که این کاهش دیگر یک اتفاق مقطعی نیست. وی معتقد است کاهش سهم CNG در سبد سوخت، مستقیماً فشار را به سمت بنزین منتقل کرده و یکی از دلایل اصلی تشدید ناترازی بنزین در سالهای اخیر است.
بیشتر بدانید: وضعیت بنزین در تابستان ۱۴۰۵؛ از آسیب به پالایشگاهها تا ناترازی ۲۰ میلیون لیتری
جایگاههای سوخت در بنبست اقتصادی
در حالی که زیرساختهای کشور ظرفیت توزیع بیش از ۴۰ میلیون مترمکعب CNG در روز را دارند، بهرهبرداری فعلی به کمتر از یکسوم رسیدهاست.
– نقطه سربیسر: فروش روزانه ۱۰ هزار مترمکعب.
– وضعیت فعلی: میانگین فروش جایگاهها به ۵۵۰۰ مترمکعب کاهش یافتهاست.
این اعداد به زبان ساده یعنی بخش بزرگی از ۲۳۵۰ جایگاه CNG در سراسر کشور عملاً زیانده هستند و تنها با هزینههای جاری سرپا ماندهاند.
بحران نگهداشت و هزینههای کمرشکن
سراوند تأکید کرد که هزینههای قطعات یدکی، تعمیرات اساسی، استهلاک تجهیزات و الزامات ایمنی به شدت افزایش یافتهاست. به گفته وی، افزایش ۶۰ درصدی کارمزد در سال جاری به هیچ وجه پاسخگوی تورم و هزینههای عملیاتی نیست و برای جلوگیری از تعطیلی جایگاهها، کارمزد نهایی باید حداقل ۲۰۰ درصدافزایش یابد.
ضرورت پرداخت کارمزد ترمیمی
یکی از پیشنهادهای کلیدی برای حفظ پایداری شبکه سوخترسانی، پرداخت کارمزد ترمیمی به جایگاههای کمفروش (زیر ۱۰ هزار مترمکعب) است. بدون این حمایت، جایگاههای کوچک به تدریج از چرخه خدمترسانی خارج شده و دسترسی مردم به این سوخت محدودتر میشود.
تأخیر در پرداختها؛ تیشه به ریشه نقدینگی
علاوه بر افت فروش، تأخیر شرکت ملی گاز در پرداخت کارمزدها نیز به بحران نقدینگی دامن زدهاست. از آنجا که هزینههایی مانند حقوق پرسنل و قبوض برق قابل تأخیر نیستند، دبیر انجمن صنفی CNG پیشنهاد دادهاست که کارمزدها حداکثر تا پنجم هر ماه تسویه شوند.
جمعبندی: CNG؛ فرصتی که تهدید شد
صنعت CNG میتوانست یکی از پایههای امنیت انرژی ایران باشد و بار سنگین واردات بنزین را سبک کند. اما نبود سیاستگذاری منسجم و حمایت نکردن از بخش خصوصی، باعث شده تا این ظرفیت عظیم بلااستفاده بماند. اگر دولت به دنبال راهکاری سریع برای مهار بحران بنزین است، احیای صنعت CNG و ایجاد انگیزه برای مصرفکنندگان، در دسترسترین گزینه روی میز است.
منبع بازنویسی: تسنیم
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
