بررسی جزئیات گزارش مالی حسابرسینشده ایرانخودرو در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که خروج این شرکت از چرخه زیاندهی، بیش از آنکه حاصل بهبود عملکرد تولید باشد، مدیون آرایشهای حسابداری، جهش چشمگیر درآمدهای غیرعملیاتی و تسعیر ارز است.
بیتران: انتشار صورتهای مالی تلفیقی حسابرسینشده سال ۱۴۰۴ ایرانخودرو، پرسشهای متعددی را درباره نحوه انعکاس سهام تملکشده توسط شرکتهای فرعی، منشأ سودآوری شرکت و آثار احتمالی این رویه بر حقوق سهامداران اقلیت ایجاد کردهاست. همزمان، افزایش قابل توجه برخی درآمدهای غیرعملیاتی و تغییرات ناشی از تسعیر ارز نیز این پرسش را مطرح کردهکه سود اعلامشده تا چه اندازه حاصل بهبود واقعی عملکرد تولید و تا چه میزان ناشی از تغییرات حسابداری و درآمدهای غیرعملیاتی است.
ابهام در گزارشهای مالی و نیاز به شفافسازی ایرانخودرو
انتشار صورتهای مالی تلفیقی حسابرسینشده سال ۱۴۰۴ ایرانخودرو، اگرچه از خروج این شرکت از زیان و ثبت سود حکایت دارد. اما بررسی جزئیات گزارش، ابهاماتی را پیش روی سهامداران و فعالان بازار سرمایه قرار دادهاست. ابهاماتی که به اعتقاد کارشناسان، نیازمند شفافسازی از سوی هیاتمدیره، حسابرس مستقل، سازمان حسابرسی و سازمان بورس و اوراق بهادار است.
بیشتر بدانید: دلارهای ایران خودرو کجاست؟
یکی از مهمترین موضوعات، نحوه انعکاس سهام شرکت اصلی است که توسط شرکتهای فرعی خریداری شدهاست. در یادداشت ۳-۲-۳ صورتهای مالی، این سهام تحت عنوان «سهام خزانه» معرفی شده و به محدودیتهایی از جمله حق رأی اشاره شدهاست.
بررسی وضعیت حقوقی سهامداران اقلیت در شرکتهای فرعی
این در حالی است که بر اساس یادداشت ۳۶ صورتهای مالی، بخشی از این سهام در اختیار شرکت گسترش سرمایهگذاری ایرانخودرو (خگستر) قرار دارد. شرکتی بورسی که هزاران سهامدار حقیقی و حقوقی خارج از گروه ایرانخودرو در آن سهامدار هستند.
همین موضوع این پرسش را ایجاد میکند که آیا آنچه در صورتهای مالی آمده، صرفاً یک نحوه ارائه حسابداری در صورتهای مالی تلفیقی است یا اینکه آثار حقوقی آن به حقوق مالکانه شرکتهای فرعی نیز تسری پیدا میکند؟ اگر حقوق ناشی از این سهام، از جمله حق رأی، حق دریافت سود یا سایر حقوق مالکانه محدود شدهباشد، این سؤال مطرح میشود که حقوق سهامداران اقلیت خگستر چگونه حفظ خواهد شد و مبنای قانونی چنین رویهای چیست؟
بیشتر بدانید: تأیید زیان چنددههزار میلیاردی ایران خودرو
ابهام دیگر، استناد صورتهای مالی به تبصره (ب/۵) ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم است. در حالی که برخی کارشناسان معتقدند احکام مرتبط با سهام تودلی و محدودیتهای مربوط به آن در مواد و مقررات دیگری پیشبینی شدهو استناد انجامشده نیازمند بررسی و اعلام نظر رسمی مراجع ذیصلاح است.
کالبدشکافی سودآوری؛ رشد تولید یا درآمدهای غیرعملیاتی؟
از سوی دیگر، بررسی صورتهای مالی نشان میدهد سودده شدن ایرانخودرو صرفاً ناشی از افزایش تولید نبودهاست. هرچند نرخ فروش محصولات حدود ۵۰ درصد افزایش یافتهو تولید نیز حدود ۲ درصد رشد کرده، اما بخش قابل توجهی از سود شرکت از محل سایر درآمدها و درآمدهای غیرعملیاتی حاصل شدهاست.
بر اساس یادداشت ۱۰ صورتهای مالی، سایر درآمدهای عملیاتی شرکت از حدود ۵.۶ همت به ۲۲.۸ همت افزایش یافتهکه رشدی حدود چهار برابری را نشان میدهد. همچنین سود حاصل از سرمایهگذاریها و فروش مواد اولیه به شرکتهای گروه نیز افزایش قابل توجهی داشتهاست.
نقش تسعیر ارز و مطالبات ارزی در سودآوری ۱۴۰۴
در کنار این موارد، یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر سود شرکت، تغییر نتیجه تسعیر ارز است. بهگونهای که زیان ۲.۳ همتی ناشی از تسعیر ارز در دوره قبل، به سود ۵.۸ همتی تبدیل شدهو بیش از ۸ همت بر سود شرکت اثر مثبت گذاشتهاست.
همچنین در یادداشت ۳۵ صورتهای مالی، مطالبات از شرکت «سنیران اتو» حدود ۷.۲ همت افزایش یافتهاست. موضوعی که این پرسش را ایجاد میکند که آیا این افزایش ناشی از مراودات تجاری بودهیا نتیجه تسعیر مطالبات ارزی با نرخهای جدید است. در صورت صحت فرض دوم، لازم است درباره مبنای شناسایی این سود و ارزیابی مدیریت از قابلیت وصول این مطالبات نیز شفافسازی شود.
ضرورت نظارت سازمان بورس و حسابرسی ایرانخودرو
مجموع این ابهامات موجب شده است برخی سهامداران ایران خودرو خواستار ورود سازمان حسابرسی و سازمان بورس و اوراق بهادار شوند تا مشخص شود آیا رویههای اتخاذشده صرفاً نحوه ارائه اطلاعات در صورتهای مالی تلفیقی است یا آثار حقوقی و اقتصادی آن، حقوق سهامداران اقلیت شرکتهای فرعی از جملهخگستر را نیز تحت تأثیر میدهد.
منبع: فارس
