در زندگی، خودروهایی هستند که در روز روشن روح آدم را تسخیر میکنند. خودروهایی که نمیشود برای هرکسی توضیحشان داد. چون بسیاری باور نمیکنند چنین افسانههایی واقعاً وجود داشته باشند. به احترام مرسدس بنز G کلاس، این مکعب افسانهای، اگر پاهایتان یاری کرد بایستید و اگر دستتان توانی داشت، کلاه از سر بردارید.
بیتران: اسطورهها معمولاً متعلق به افسانههای باستاناند، اما گاهی صنعت خودرو هم خدایان واقعی خودش را خلق میکند. محصولاتی که میتوان آنها را لمس کرد، راند و با آنها زندگی کرد. مرسدس بنز G کلاس یکی از معدود خودروهایی است که بیش از چهار دهه بدون آنکه هویت خود را از دست بدهد، از یک خودروی نظامی به یکی از لوکسترین و گرانترین شاسیبلندهای جهان تبدیل شدهاست؛ اتفاقی که تقریباً هیچ خودروی دیگری نتوانسته آن را تکرار کند.
مرسدس بنز G کلاس، پروژهای که از ایران آغاز شد
کمتر خودرویی در تاریخ صنعت خودرو به اندازه G کلاس با ایران گره خوردهاست. در اوایل دهه ۱۹۷۰، محمدرضا پهلوی بهعنوان یکی از سهامداران بزرگ شرکت دایملر-بنز، از مدیران این شرکت خواست خودرویی نظامی با توانایی عبور از سختترین مسیرها طراحی کنند. ایران در آن زمان به دنبال جایگزینی برای خودروهای نظامی قدیمی خود بود و نیاز به محصولی داشت که هم دوام بالایی داشته باشد و هم بتواند در شرایط سخت اقلیمی فعالیت کند.
این پیشنهاد با نیاز ارتش آلمان غربی نیز همزمان شد. ارتشی که به خودرویی چندمنظوره، مقاوم و قابل اعتماد احتیاج داشت. دایملر-بنز به تنهایی تجربه کافی در ساخت چنین محصولی نداشت، بنابراین در سال ۱۹۷۲ همکاری مشترکی را با شرکت اتریشی اشتایر-دایملر-پوخ (Steyr-Daimler-Puch) آغاز کرد. این همکاری یکی از مهمترین پروژههای مشترک تاریخ صنعت خودرو را رقم زد.
انتشار خبر پروژه جدید مرسدس، فولکسواگن را نیز به تکاپو انداخت. نتیجه، تولید خودرویی به نام Type 183 یا همان Iltis بود. محصولی که بعدها در برخی مناقصههای نظامی موفق ظاهر شد و حتی برنده مناقصه ارتش آلمان شد. اما مسیر G کلاس متفاوت بود.
بیشتر بدانید: موفق ترین مدلهای مرسدس بنز در تاریخ
مرسدس به جای ساخت خودرویی صرفاً نظامی، به دنبال خلق محصولی بود که بتواند دههها دوام بیاورد؛ خودرویی که بعدها هم در میدان نبرد و هم در خیابانهای لوکس جهان دیدهشود.
از همان روز اولش کامل بود
سال ۱۹۷۹ نخستین نسخه رسمی G-Model معرفی شد. نام G از واژه آلمانی Geländewagen گرفتهشده؛ یعنی «خودروی مناسب زمینهای ناهموار». از همان ابتدا سه ویژگی باعث تمایز این خودرو شد. شاسی نردبانی فوقالعاده مستحکم، دیفرانسیل قفلشونده و طراحی کاملاً جعبهای برای بیشترین کارایی. نکته جالب اینکه شکل کلی بدنه تقریباً همان چیزی است که امروز نیز دیده میشود؛ اتفاقی کمنظیر در تاریخ طراحی خودرو.
بیشتر بدانید: مرسدس بنز EQA 260 برقی در ایران؛ مشخصات کراساوور تخم مرغی بنز!
یکی از ویژگیهای کمتر شناختهشده G کلاس، محل تولید آن است. برخلاف اغلب محصولات مرسدس، G کلاس هرگز در آلمان تولید نشده است. از نخستین روز تولید تاکنون، این خودرو در شهر گراتس اتریش و کارخانه Magna Steyr ساختهمیشود؛ کارخانهای که سالها تجربه تولید خودروهای نظامی و آفرودی را داشتهاست.
بخش زیادی از مونتاژ این خودرو همچنان به صورت نیمهدستی انجام میشود و هر دستگاه پیش از خروج، چندین مرحله کنترل کیفیت را پشت سر میگذارد.
انقلابی که هرگز رخ نداد
در صنعت خودرو معمولاً هر نسل جدید، همه چیز را تغییر میدهد. اما درباره G کلاس، مرسدس دقیقاً برعکس عمل کرد. مهندسان این شرکت بارها اعلام کردهاند که طراحی این خودرو آنقدر کامل بوده که نیازی به بازطراحی اساسی احساس نمیشد.
به همین دلیل طی نزدیک به ۴۰ سال، تنها تغییرات جزئی روی ظاهر خودرو اعمال شد؛ تصمیمی که امروز به یکی از موفقترین استراتژیهای طراحی تاریخ خودرو تبدیل شدهاست.
هدف اولیه مرسدس ساخت یک خودروی نظامی بود، اما خیلی زود مشتریان غیرنظامی عاشق G شدند. کشاورزان، امدادگران، سازمانهای دولتی، کوهنوردان، شکارچیان و بعدها ثروتمندان سراسر جهان به سراغ این خودرو آمدند. همین استقبال باعث شد مرسدس نسخههای شهری، لوکس و مجهزتری تولید کند؛ نسخههایی که امروز بیشتر از آنکه در کوهستان دیده شوند، مقابل هتلهای پنج ستاره پارک شدهاند.
اتفاقی که داشت افسانه را نابود میکرد
مرسدس بنز G کلاس در طول عمر خود چند بار تا آستانه توقف تولید پیش رفت. در دهه ۱۹۹۰ فروش این خودرو کاهش یافت و برخی مدیران مرسدس معتقد بودند ادامه تولید آن توجیه اقتصادی ندارد.
سالها بعد نیز قوانین سختگیرانه آلایندگی اروپا، مصرف سوخت بالا و هزینه تولید سنگین، بار دیگر آینده این خودرو را تهدید کردند. اما هر بار اتفاقی عجیب رخ داد؛ تقاضای بازار دوباره افزایش یافت. محبوبیت G کلاس آنقدر بالا رفت که مرسدس نه تنها تولید آن را متوقف نکرد، بلکه سرمایهگذاری گستردهای برای توسعه نسل جدید انجام داد.
کمتر خودرویی توانسته همزمان در خدمت ارتشها و خانوادههای سلطنتی باشد. مرسدسبنز G کلاس طی چهار دهه گذشته توسط ارتشهای بیش از ۴۰ کشور مورد استفاده قرار گرفتهاست. در کنار آن، خانوادههای سلطنتی خاورمیانه، شخصیتهای سیاسی، هنرمندان هالیوود، ورزشکاران مشهور و میلیاردرهای جهان نیز آن را به عنوان خودروی شخصی انتخاب کردهاند.
همین تضاد، یکی از جذابترین ویژگیهای G کلاس است؛ خودرویی که هم میتواند از میدان مین عبور کند و هم مقابل یک رستوران لوکس بدرخشد.
میراث هنوز ادامه دارد
وقتی مرسدس تصمیم گرفت نسل جدید G کلاس را در سال ۲۰۱۸ معرفی کند، بسیاری از طرفداران نگران بودند. بدنه بزرگتر و کابین کاملاً مدرن شد. سامانههای الکترونیکی افزایش یافت. اما ظاهر خودرو تقریباً دستنخورده باقی ماند.
جالب اینکه بیش از ۹۰ درصد قطعات نسل جدید کاملاً تازه طراحی شده بودند، اما مهندسان آن را طوری ساختند که بیننده در نگاه اول تصور کند همان G کلاس قدیمی است. این شاید بزرگترین موفقیت تیم طراحی مرسدس باشد.
صدای محبوب در مرسدس بنز G کلاس
مثلا به طرز شوکهکنندهای صدای بسته شدن درهای G کلاس یکی از مشهورترین صداهای صنعت خودرو است. این صدا تصادفی نیست. مهندسان مرسدس سالها روی مکانیزم قفل درها کار کردهاند تا همان صدای فلزی و محکم نسل اول حفظ شود؛ صدایی که بسیاری از مالکان آن را بخشی از شخصیت خودرو میدانند. حتی در نسل جدید نیز این ویژگی عمداً حفظ شد.
مرسدس بنز در بیش از ۴۵ سال تولید G کلاس، برخلاف جریان رایج صنعت خودرو حرکت کردهاست. در حالی که بسیاری از شاسیبلندهای مشهور یا متوقف شدند یا هویت خود را از دست دادند، G کلاس همچنان همان خطوط صاف، شیشههای عمودی، لولاهای بیرونی درها و شخصیت منحصربهفرد خود را حفظ کردهاست.
شاید راز ماندگاری این خودرو دقیقاً همین باشد. مرسدس هیچگاه تلاش نکرد G کلاس را شبیه دیگران کند، بلکه دیگران را وادار کرد خود را با استانداردهای G کلاس مقایسه کنند.
