کم شدن روغن موتور TU5P در خودروهایی مانند تارا یکی از موضوعاتی است که در میان برخی مالکان و تعمیرکاران مطرح شدهاست؛ بهخصوص در خودروهایی که از همان کیلومترهای ابتدایی، بدون وجود نشتی خارجی، کاهش سطح روغن دارند. گفت و گو با برخی از مالکان خودروی تارا نشان میدهد که پیشرانه این خودرو ممکن است در هر پنج هزار کیلومتر سه لیتر یا حتی بیشتر روغن کم کند. حتی برخی از آنها به علت کاهش زیاد روغن دچار خرابی موتور شدهاند. این در حالی است که آنها مدعی هستند روغن موتور را در کیلومترهای معین شده، در نمایندگی مجاز تعویض کردهاند و نشتی خارجی هم نداشتهاند.
اما آیا این موضوع را باید بخشی از رفتار طبیعی موتور دانست یا نشانه یک ایراد فنی؟ بررسی مستندات موجود نشان میدهد پاسخ چندان ساده نیست.
بیتران، مجتبی اسماعیلی: موتور TU5 پلاس ایران خودرو که روی خودروهایی مانند تارا، پژو ۲۰۷ و سورن پلاس نصب شدهاست حدود ۱۱۳ اسب بخار قدرت و ۱۵۰ نیوتون متر گشتاور دارد.
برخی از مالکان خودروی تارا اما مدعی کم شدن روغن موتور TU5P آن هم در حجم زیاد یعنی یک لیتر به ازای هر هزار کیلومتر هستند. بدون اینکه نشتی داشته باشند یا علائم ظاهری مانند دود آبی و… را رویت کنند. حتی کار برخی به تعمیر موتور هم رسیدهاست.
در این گزارش به بررسی دلایل احتمالی کم کردن روغن در این پیشرانه خواهیم پرداخت.
بیشتر بدانید: تست تارا اتوماتیک ؛ نرم و پایدار اما کم توان
حد مجاز کم شدن روغن موتور TU5P چقدر است؟
در دفترچه راهنمای تارا، ایرانخودرو برای موتور TU5P حداکثر ۰.۳ لیتر در هر ۱۰۰۰ کیلومتر را بهعنوان میزان کم کردن روغن موتور ذکر کردهاست. همین عدد در مستندات مربوط به رانا پلاس مجهز به TU5P نیز دیده میشود.
بنابراین اگر یک خودرو واقعاً یک لیتر روغن در هر ۱۰۰۰ کیلومتر کم کند، مصرف آن بیش از سه برابر سقفی است که در این مستندات برای TU5P اعلام شدهاست. روغن موتوری که در حال حاضر توسط ایران خودرو استفاده میشود بهران است.
البته قبل از نتیجهگیری باید مطمئن شد که اندازهگیری سطح روغن دقیق انجام شدهاست. خود دفترچه نیز توصیه میکند خودرو روی سطح صاف قرار گرفته، موتور گرم شود، سپس خاموش شدهو پس از حدود پنج دقیقه سطح روغن بررسی شود.
چرا یک موتور نو هم میتواند روغن کم کند؟
کم شدن روغن موتور TU5P الزاماً به معنای وجود نشتی خارجی نیست. روغن میتواند از مسیرهای مختلف وارد محفظه احتراق شدهو همراه سوخت بسوزد یا از طریق سیستم تهویه کارتل وارد مسیر هوای ورودی شود.
در مورد TU5P، مهمترین احتمالات را میتوان به این شکل دستهبندی کرد:
۱. رینگ روغنی و مجموعه پیستون؛ محتملترین گزینه
رینگ روغنی وظیفه دارد روغن اضافی را از جداره سیلندر جمع کردهو به داخل کارتل برگرداند. اگر رینگ روغنی، شیار رینگ، سوراخهای برگشت روغن پیستون، تلرانس قطعات یا فرآیند مونتاژ مشکل داشته باشد، روغن بیشتری روی دیواره سیلندر باقی میماند و وارد محفظه احتراق میشود.
این سناریو در صورتی اهمیت بیشتری پیدا میکند که خودرو از همان ابتدای کارکرد روغن کم کند و این رفتار در تعداد قابل توجهی از موتورهای مشابه تکرار شود.
از نظر فنی، برای یک مصرف روغن سریالی، مجموعه پیستون و رینگ یکی از نخستین بخشهایی است که باید بررسی شود.
۲. ایراد در فرآیند ماشینکاری یا کیفیت سطح سیلندر
رینگ روغنی فقط زمانی میتواند درست کار کند که سطح سیلندر، هندسه سیلندر (گِردی) و الگوی هونینگ (شیارهای ضربدری ریز جهت نگه داری بهتر فیلم روغن) مناسب باشد.
اگر سطح سیلندر بیش از حد روغن نگه دارد، هندسه آن مناسب نباشد یا فرآیند هونینگ و آببندی رینگها بهدرستی انجام نشدهباشد، روغن میتواند وارد محفظه احتراق شود.
این احتمال در یک موتور نو از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا در چنین شرایطی نمیتوان فرسودگی طبیعی را علت اصلی دانست.
۳. کیفیت یا فرآیند ریختهگری بلوک سیلندر از دلایل احتمالی کم شدن روغن موتور TU5P
یک گزارش تعمیرگاهی در سال ۱۴۰۵ درباره یک تارا TU5P، ادعا کردهاست که در یک نمونه با روغنسوزی طولانیمدت، پس از باز کردن موتور، مشکل به ساختار بلوک سیلندر و وجود حفرههای ناشی از فرآیند ریختهگری نسبت داده شدهاست. این گزارش همچنین از مشاهده رسوبات کربنی روی پیستونها و وضعیت نامناسب دهانه رینگها خبر میدهد و نویسنده، نقص ریختهگری را عامل اصلی معرفی کردهاست.
با این حال باید تأکید کرد که این یک گزارش موردی از یک تعمیرگاه است، نه یک گزارش رسمی یا مطالعه آماری از کل موتورهای TU5P. بنابراین نمیتوان بر اساس آن گفت که «ایراد سریالی TU5P حتماً از ریختهگری بلوک است».
جهت مطالعه کامل این گزارش تعمیرگاهی کلیک کنید.
اما اگر نمونههای بیشتری با همین الگو پیدا شود، این فرضیه بسیار جدیتر خواهد شد.
۴. سیستم تهویه کارتل و PCV
سیستم PCV بخارات و گازهای کارتل را مدیریت میکند. اگر مقدار زیادی روغن به همراه این گازها وارد مسیر هوای ورودی شود، موتور میتواند بدون هیچ نشتی خارجی روغن مصرف کند.
این احتمال از نظر فنی وجود دارد، اما برای اینکه آن را علت اصلی یک مشکل سریالی در TU5P بدانیم، به شواهد بیشتری درباره طراحی و عملکرد سیستم تهویه کارتل این موتور نیاز است.
۵. کاسهنمد و گاید سوپاپ
ورود روغن از قسمت گاید سوپاپ نیز میتواند باعث روغنسوزی شود. این ایراد معمولاً با علائمی مانند دود آبی، بهخصوص در برخی شرایط خاص مانند استارت سرد یا پس از مدت طولانی کارکرد درجا، قابل بررسی است.
اما اگر یک موتور از همان صفر کیلومتر و با نرخ تقریباً مشابه روغن کم کند و این موضوع در تعداد زیادی از موتورها تکرار شود، احتمال اینکه همه آنها بهصورت تصادفی مشکل کاسهنمد سوپاپ داشته باشند، کمتر از یک ایراد مشترک در طراحی یا فرآیند تولید است.
۶. کیفیت و گرید روغن
روغن نامناسب یا روغن بیکیفیت میتواند مصرف روغن را افزایش دهد؛ اما اگر مشکل در خودروهایی که از روغن مناسب و باکیفیت استفاده میکنند نیز تکرار شود، این عامل نمیتواند توضیح اصلی باشد.
ضمن اینکه در مستندات ایرانخودرو برای TU5P، روغن API 10W-40 SL بهعنوان روغن مجاز ذکر شدهاست.
بنابراین نباید برای توضیح یک مشکل گسترده، صرفاً کیفیت روغن را مقصر دانست چرا که اکثر مالکانی که مدعی کم شدن روغن موتور TU5P هستند، روغن را در نمایندگی مجاز و در کیلومتر قید شده در دفترچه راهنما (پنچ هزار کیلومتر یا ۶ ماه) تعویض کردهاند.
۷. شرایط رانندگی و دمای موتور
رانندگی با دور موتور بالا، بار زیاد، ترافیک سنگین، شتابگیریهای مکرر و شرایط سخت میتواند مصرف روغن را افزایش دهد. خود ایرانخودرو نیز چنین شرایطی را در بخش سرویسهای دورهای بهعنوان شرایط سخت معرفی کردهاست.
اما این موضوع یک تفاوت اساسی دارد.
شرایط رانندگی میتواند مقدار مصرف را تغییر دهد، ولی بهتنهایی توضیح خوبی برای روغن کم کردن یکسان خودروهای صفر کیلومتر در شرایط مختلف نیست.
بیشتر بدانید: ۱۰ باور غلط درباره روغن موتور | چیزهایی که سالها اشتباه به ما گفتهاند
محتملترین علت کم شدن روغن موتور TU5P چیست؟
اگر فرض مسئله این باشد که:
- خودرو صفر کیلومتر است؛
- نشتی خارجی ندارد؛
- روغن مناسب و باکیفیت استفاده شده؛
- مصرف حدود یک لیتر در هزار کیلومتر است؛
- و این اتفاق در تعداد زیادی از خودروهای مجهز به TU5P تکرار شدهاست؛
ترتیب احتمالات فنی چنین است:
احتمال بالا:
- رینگ روغنی، پیستون و مسیر برگشت روغن
- هندسه/هونینگ سیلندر و فرآیند آببندی رینگ
- مشکل مشترک در فرآیند تولید یا ماشینکاری مجموعه بلوک و سیلندر
احتمال متوسط:
۴. سیستم تهویه کارتل و PCV
۵. کاسهنمد و گاید سوپاپ
احتمال پایینتر در سناریوی سریالی:
۶. نوع یا کیفیت روغن، اگر واقعاً روغن مناسب و معتبر استفاده شده باشد
۷. نحوه رانندگی، اگر خودروهای مختلف با شرایط استفاده متفاوت دقیقاً رفتار مشابه داشته باشند
۸. خرابی تصادفی یک قطعه در تعداد زیادی موتور
آیا کم شدن روغن موتور TU5P سریالی است؟
هنوز نمیتوان گفت که موضوع کم شدن روغن موتور TU5P سریالی است؟ یا اینکه مربوط به تمام خودروهایی است که از این پیشرانه استفاده میکنند یا خیر؟ اما با توجه به وجود چندین مورد از این مشکل و اینکه این موضوع ممکن است منجر به خرابی موتور خودرو شود، باید آن را جدی قلمداد کرد تا از وقوع خسارات احتمالی جلوگیری شود.
اگر مصرف روغن واقعی یک لیتر در هزار کیلومتر باشد، این عدد برای TU5P بالا محسوب میشود و با سقف ۰.۳ لیتر در هزار کیلومتر درجشده، در مستندات ایرانخودرو فاصله قابل توجهی دارد.
در چنین شرایطی، محتملترین مسیر برای پیدا کردن علت، بررسی رینگ روغنی و پیستون، وضعیت هونینگ و هندسه سیلندر و در مرحله بعد کیفیت فرآیند تولید بلوک است. سیستم PCV و مجموعه سوپاپ نیز باید بررسی شوند.
در مقابل، یک چیز تقریباً روشن است: کم شدن یک لیتر روغن در هر هزار کیلومتر را نباید صرفاً با عبارت «طبیعی است چون موتور TU5P است» توجیه کرد. خود مستندات ایرانخودرو عدد پایینتری را بهعنوان حداکثر مصرف اعلام کردهاند.
اگر شما هم تجربهای در این خصوص دارید آن را با ما به اشتراک بگذارید. همچنین رسانه بیت ران برای دریافت نظرات شرکت ایران خودرو جهت شفاف سازی موضوع و بازتاب آن، آمادگی دارد.
