این مقاله، سریع ترین جت جنگنده جهان را بررسی کرده، و بهمعرفی ۱۲ مدل از مهمترین جتهای سریع نظامی جهان پرداخته است. این جتها بهعنوان نمادهایی از پیشرفتهای فناوری در صنعت هوانوردی نظامی شناخته میشوند و نقش حیاتی در دفاع از حریم هوایی کشورها دارند. سرعت جت ها چقدر است؟
بیت ران – الهام زهره وند: جتهای جنگنده از محبوبترین انواع هواپیماها در میان علاقهمندان به هوافضا هستند. این هواپیماها هم زیبا هستند و هم بسیار سریع حرکت میکنند. تماشای نبردهای هوایی آنها نیز بسیار هیجانانگیز است. جتهای جنگنده در بازیهای ویدئویی مانند سری “Ace Combat” و فیلمهایی چون “تاپ گان” نیز حضور دارند. این جتها نهتنها سریع هستند، بلکه توانایی انجام حرکات پیچیده در هوا را نیز دارند. همچنین، جتهای جنگنده از گرانترین وسایل نقلیهی نظامی محسوب میشوند و طراحی، توسعه و ساخت آنها میلیاردها دلار هزینه دارد.
علاوهبر قابلیت مانور و فناوری و سیستمهای تسلیحاتی، سرعت نیز از جمله عوامل مهم در قدرت یک جت جنگنده است. بسیاری از هواپیماهای سریع دنیا مانند SR-71 وجود دارند که میتوانند با سرعت بیش از سه ماخ در ارتفاعات بالا پرواز کنند. هواپیماهای آزمایشی مانند لاکهید YF-12 نیز بنابر بهگزارشها سرعتی برابر با ۳ ماخ داشتهاند. اما اطلاعات زیادی از هواپیماهای آزمایشی در دست نیست. جتهای جنگندهی مدرن نمیتوانند به آن سرعتها برسند، اما بسیاری از آنها بدون مشکل تا ۲ ماخ پرواز میکنند.
بیشتر بدانید: اف ۱۴ ایران و همه چیز درباره آن؛ تام کتهای ایرانی کجای کارند؟
بیشتر بدانید: امین آزاد سردبیر بیت ران، مستندساز و مهندس مکانیک؛ پیوند رسانه با مهندسی
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
متاسفانه، تعیین دقیق سرعت جتها همیشه ممکن نیست. هواپیماها در ارتفاعات بالاتر میتوانند سریعتر پرواز کنند و همچنین ارزش ماخ با افزایش ارتفاع تغییر میکند. یک ماخ در سطح دریا ۱۲۲۳.۱ کیلومتر بر ساعت است و در ارتفاع ۱۸.۲۸۸ کیلومتر به ۱۰۶۰.۷ کیلومتر بر ساعت کاهش مییابد. هوای کمتر متراکم در ارتفاعات بالا باعث میشود هواپیماها سریعتر حرکت کنند، درحالیکه هوای سردتر سرعت صوت را کاهش میدهد. بنابراین، گزارشهای متعددی از سرعت هواپیماها وجود دارد.
سریع ترین جت جنگنده جهان و رقبای آن
میکویان-گورویچ MiG-25 فاکسبت

جت جنگنده میکویان-گورویچ MiG-25 فاکسبت با سرعت بالایی معادل ۲.۸ ماخ، یا ۳,۴۶۰.۱ کیلومتر در ساعت در ارتفاع بالا، حرکت میکند. این سرعت، آن را به دومین جت سریعترین در جهان تبدیل کرده است که پس از SR-71 قرار دارد. این جت جنگنده از زمان اولین پرواز خود در سال ۱۹۶۴ توسط چندین نیروی نظامی بهکار گرفته شده است. MiGها عمدتا در روسیه استفادهمیشوند. امروزه، تنها دو فروند از این جتها در خدمت و هر دو متعلق به نیروی هوایی سوریه هستند. علاوهبر نقشهای جنگی، MiG-25 بهطور معمول برای کارهای شناسایی نیز بهکار میرفت. عراق در طول جنگ خلیج فارس بهویژه برای شناسایی، از این جت جنگنده استفادهمیکرد.
MiG-25 بهطور عمده، برای پرواز با بیشترین سرعت و ارتفاع طراحی شدهبود. سرعت آن واقعا چشمگیر است، اما نباید بیشینه ارتفاع ۲۰.۴۳ کیلومتری آن را نادیدهگرفت. این ارتفاع واقعا بهآن نسبت به سایر جتهای جنگنده، برتری میدهد. نقطه ضعف این جت این بود که بهطور چشمگیری در مانور دادن مشکل داشت و نیازمند نگهداری زیادی برای باقیماندن در وضعیت کارآمد بود. بهطور ویژه، این جت نیاز به تعویض موتور هر ۱۵۰ ساعت پرواز داشت. در نهایت، MiG-25 با MiG-31 جایگزین شد که اگرچه بهطور کلی کندتر بود، اما فناوری پیشرفتهتر و قابلیتهای مانور بهتری را ارائه میداد.
MiG-25 فاکسبت در روزهای ابتدایی خود چندین رکورد سرعت و ارتفاع را ثبت کرد. همچنین تأثیر زیادی بر فناوری هوافضا بهویژه در آینده داشت. ایالات متحده، برای مقابله با MiG-25 جنگندهی F-15 را طراحی کرد، اما در نهایت، هزینههای بالای نگهداری MiG-25 و تمرکز آن بر سرعت بهجای چابکی، باعث شد که این جت بهسرعت کهنه شود.
سریع ترین جت جنگنده : نورث امریکن ایکسبی-۷۰ والکری
جت جنگندهی نورث امریکن ایکسبی-۷۰ والکری یک بمبافکن متفاوت است. در بیشتر منابع، بیشینه سرعت این جت ۳۲۹۶.۱ کیلومتر در ساعت ثبت شدهاست که با توجه به ارتفاع پرواز، تقریبا معادل سه ماخ است. البته این جت نمیتوانست با این سرعت بالا پرواز کند و بیشتر زمان پرواز خود را با سرعت کمتری، اما همچنان قابلتوجه، یعنی ۲.۵ ماخ سپری میکرد. این هواپیما در طول عمر خود همیشه یک پروژهی آزمایشی بود، اما اطلاعات کافی در مورد سرعت آن وجود دارد تا بتوانیم بگوییم چقدر سریع بودهاست. این سرعتها با استفادهاز ۶ موتور جت و مواد سبکتر و مقاوم در برابر حرارت بهدست آمدهاست.
علاوهبر سرعت بالا، این هواپیما میتوانست به ارتفاع ۲۱.۳۳۶ کیلومتری هم برسد، که بسیار بالاتر از بیشتر جتهای جنگندهاست. این هواپیما در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ توسعه یافت و بهعنوان جایگزین بمبافکن معروف بی-۵۲ طراحی شدهبود. هرگز به تولید انبوه نرسید، اما نیروی هوایی ایالات متحده دو نمونه از آن را برای آزمایشات آیرودینامیکی در اختیار گرفت.
بیشتر بدانید: تانک M۶۰ ارتقاء یافته با توانمندیهای جدید به نیروی زمینی ارتش پیوست
بیشتر بدانید: بمب افکن پنهانکار B-21 Raider و تنها دشمن واقعی آن را بشناسید
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
سریعترین جت جنگنده: میکویان میگ-۳۱
جت جنگندهی میکویان میگ-۳۱ فاکسهاوند، جایگزین رسمی میگ-۲۵ فاکسبت شد. این جت دارای بیشینه سرعت ۳۰۵۷.۷ کیلومتر در ساعت است. این جت میتواند در مدت زمانهای کوتاه، سریعتر نیز شود، اما در این صورت با خطر آسیب دائمی مواجه است. میگ-۳۱ نسبت به میگ-۲۵ بهبودهای قابلتوجهی داشت. این جت در ارتفاعات پایینتر راحتتر پرواز میکرد، قدرت مانور بهتر و برد طولانیتری داشت، و موتورهای آن نیاز به تعویضهای مکرر نداشتند. میگ-۳۱ همچنین از مواد سبکتر و مقاومتر ساخته شده، و از تکنولوژی بهتری برخوردار بود. تنها ضعف آن این بود که نمیتوانست به اندازهی میگ-۲۵ سریع باشد.
میگ-۳۱ همچنان در چندین کشور استفادهمیشود. روسیه آنرا به فنلاند، سوریه، قزاقستان و دیگر مناطق ارسال کرده است. این جت دارای چندین نسخه است، از جمله میگ-۳۱اف، میگ-۳۱بی، و میگ-۳۱ام که دارای انواع تکنولوژی و بهبودهای مختلف هستند.
سریعترین جت جنگنده: میکویان-گورویچ ی-۱۵۲

جت جنگندهی میکویان-گورویچ ی-۱۵۲ بخشی از خانوادهی میکویان-گورویچ ی-۱۵۰ بود که برای نیروهای دفاع هوایی شوروی طراحی شدهبود. این جت دارای بیشینه سرعت ۳۰۲۵.۶ کیلومتر در ساعت بود که آن را در ردهی برترین جتهای جنگنده سریع قرار میدهد. ی-۱۵۲-۱ بهویژه چندین رکورد جهانی سرعت و ارتفاع را به نام خود ثبت کردهاست.
با این حال، بهدلیل مشکلات فنی و تأخیرهای توسعه، پروژهی ی-۱۵۰ هرگز به تولید نرسید و تنها چهار نمونه از آن ساخته شد. امروز، تنها یک نمونه از آن باقی ماندهاست که در موزهی مرکزی نیروی هوایی در مونینو، روسیه قرار دارد.
بیشتر بدانید: پهپاد رادارگریز ترکیه در حال توسعه؛ پهپاد آنکا-III در مسیر تولید انبوه
بیشتر بدانید: بدترین جت جنگنده؛ معرفی تابوتهای پرنده در تاریخ هوانوردی
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
سریع ترین جت جنگنده : مکدانل داگلاس اف-۱۵ ایگل
جت جنگندهی مکدانل داگلاس اف-۱۵ ایگل یکی از بهترین جتهای نیروی هوایی ایالات متحده است. این جت ترکیبی عالی از سرعت و قدرت مانور دارد و برخی از نسخههای آن میتوانند به سرعت ۳۰۱۱.۶ کیلومتر در ساعت برسند. مدلهای پایهی این جت سرعت کمتری دارند، اما همچنان ۲۶۵۵.۴ کیلومتر در ساعت سرعت دارند. اف-۱۵ در دهه ۱۹۷۰ بهمنظور مقابله با میگ-۲۵ و میگ-۳۱ روسیه طراحی شد و همچنان در خدمت است.
اف-۱۵ دارای چندین نسخه است، از جمله اف-۱۵ای استرایک ایگل که میتواند از حالت آمادهبهکار به بیشینه توان در چهار ثانیه برسد. اف-۱۵اولین هواپیمای آمریکایی بود که نیروی پیشرانهاش از وزنِ خود جت بیشتر بود، بهطوریکه میتوانست بهطور عمودی شتاب بگیرد.
سریعترین جت جنگنده: کانویر اف-۱۰۶ دلتا دارت

جت جنگندهی کانویر اف-۱۰۶ دلتا دارت یکی از سری جتهایی است که سرعت مشابهی دارند. این جت دارای بیشینه سرعت ۲۵۵۳.۷ کیلومتر در ساعت است. اف-۱۰۶ در سال ۱۹۵۶ تولید شد و در سال ۱۹۵۹ بهطور کامل عملیاتی شد. این جت تا اواخر دهه ۱۹۸۰ در خدمت بود و سپس توسط جنگندههای قدرتمندتر جایگزین شد.
اف-۱۰۶ دلتا دارت بهویژه، در سال ۱۹۵۹ رکوردهای جهانی سرعت را بهثبت رساند و به مدت دو سال رکورددار سریعترین جت تکموتوره جهان بود.
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
جت جنگنده : گرومن F-14 تام کت

جت جنگنده Grumman F-14 Tomcat یکی از جتهای نمادین است که توسط نیروهای مسلح ایالات متحده، این بار در نیروی دریایی ایالات متحده، استفادهمیشد. بیشینه سرعت آن ۲,۵۰۰ کیلومتر در ساعت است. این جت شاید بهخاطر حضور در فیلم اصلی «Top Gun» شناخته شدهتر باشد، هر چند در دنیای واقعی نیز بسیار عالی عمل کردهاست. توانایی آن در هدایت ۶ موشک به ۶ هدف مختلف درحالیکه توانایی پیگیری ۱۸ هواپیمای دشمن تا فاصله ۳۱۳.۸ کیلومتر را داشت، چشمگیر بود. واقعا در دههی ۱۹۷۰ بهعنوان یک معجزهی تکنولوژیک محسوب میشد که حتی روسیه تلاش کرد یکی از آنها را از اقیانوس بیرون بیاورد تا بفهمد چگونه کار میکند.
این جت دو موتوره، بهعنوان یک جت جنگنده از کلاس دو ماخ تأیید شده، و به چندین جت دیگر در باشگاه ۲,۴۱۴ کیلومتر در ساعت پیوستهاست. اگرچه سرعت آن تفاوت زیادی با سایر جتها نداشت، اما تواناییهای متعدد آن تفاوتهای زیادی ایجاد کرد. این جت بهعنوان جانشین محبوب F-4 Phantom II توسعه یافت. برخی از ویژگیهای آن شامل بالهای متغیر که براساس سرعت و ارتفاع تنظیم میشدند و همچنین یک توپ چرخشی برای نبرد نزدیک بود.
F-14 Grumman در طول سالها بهطور قابل توجهی پیشرفتهتر شد. برای نمونه، در مداخله ناتو در بوسنی در سال ۱۹۹۵، به بمبهای لیزر هدایتشونده مجهز شد. این جت در اوایل دههی ۲۰۰۰ بازنشسته شد و ایالات متحده بیشتر موجودی آن را نابود کرد تا طراحی آن مخفی بماند. موجودی باقیماندهی این جتها در حال حاضر بیشتر در موزهها قرار دارد. این جت با F/A-18 Super Hornet جایگزین شد، که خود در فیلم «Top Gun: Maverick» نیز حضور داشت.
سریعترین جت جنگنده: سوخو-۲۷ فلانکر
جت جنگندهی سوخو-۲۷ فلانکر یکی از معروفترین جتهای جنگندهی شوروی و روسیه است. این جت، که برای مقابله با جتهای اف-۱۵ و اف-۱۶ ایالات متحده طراحی شده، دارای بیشینه سرعت ۲۴۹۴.۵ کیلومتر در ساعت است. سوخو-۲۷ تواناییهای قابلتوجهی در مانور دارد و میتواند در نبردهای هوایی در ارتفاعات مختلف به خوبی عمل کند. این جت همچنین به دلیل تواناییهای فراوان و عملکرد قابلاعتماد، به کشورهای متعددی صادر شدهاست.
سوخو-۲۷ در دههی ۱۹۸۰ وارد خدمت شد و بهعنوان یکی از جتهای اصلی نیروی هوایی شوروی و سپس روسیه استفادهشد. این جت همچنان در مدلهای مختلف بهروزرسانی و ارتقا یافته، و در نیروی هوایی کشورهای مختلفی مانند هند، چین و اندونزی نیز استفادهمیشود.
جت جنگنده Shenyang J-15

جت جنگنده Shenyang J-15 Flying Shark یک نمونهی جالب از فناوری نظامی است. سرعت پایه J-15 معادل ۲.۴ ماخ، یا ۲,۴۹۴ کیلومتر در ساعت بسته به ارتفاع است. این جت یکی از جدیدترین جتهای جنگنده در فهرست است، زیرا در سال ۲۰۱۳ به جهان معرفی شد. این جت بهطور انحصاری توسط نیروی دریایی ارتش آزادیبخش خلق چین استفادهمیشود. بنابراین، مشخصات کامل این جت جنگنده، بهطور دقیق قابل تعیین نیست. J-15 همخانوادهی Shenyang J-11 است که در سال ۱۹۹۸ معرفی شد. با این حال، J-15 بهطور فنی براساس J-11 نیست، باوجود نامهای مشابه آنها.
در واقع، J-11 و J-15 نسخههای چینی از Sukhoi Su-27 و Su-33 به ترتیب هستند. بنابراین، منطقی است که این جتهای جنگنده، بهطور تقریبی بهسرعت و تجهیزات مشابه همتایان Sukhoi خود مجهز باشند. مدلهای اولیه حتی از همان موتور AL-31 که در مدلهای Su استفادهمیشد، بهرهمیبردند تا اینکه در سال ۲۰۲۲ به موتور ساخت چین WS-10 تغییر کردند. تفاوتهایی خارج از موتور وجود دارد، اما از فاصله دور، ممکن است یکی را با دیگری اشتباه بگیرید.
تنها پرسش، سرعت موتورهای WS-10 است. چینیها گزارش دادهاند که سرعت مشخص شده در سال ۲۰۱۷ ۲.۴ ماخ بود. این پیش از ورود موتورهای WS-10 به خدمت بود. بنابراین مستندات زیادی در مورد سرعت موتورهای جدید با J-15 وجود ندارد. با توجه به تاریخها، سرعت مشخص شده احتمالا مربوط به موتور قدیمی AL-31 است، بنابراین جتهای J-15 جدیدتر ممکن است حتی سریعتر باشند. در حال حاضر حدود ۵۰ فروند از این جتها در حال بهرهبرداری است و این جت هنوز در حال تولید است.
سرعت جت جنگنده Chengdu J-20

جت جنگنده Chengdu J-20 جدیدترین جت جنگنده در این فهرست است که توسط چین ساخته شدهاست. سرعت مشخص شدهی آن دو ماخ یعنی ۲,۱۲۰ کیلومتر در ساعت بستهبه ارتفاع است. با این حال، مجله Popular Mechanics بیشینه سرعت J-20 را ۲.۵۵ ماخ، حدود ۲,۶۵۵ کیلومتر در ساعت در ارتفاع، گزارش کردهاست. این موضوع باعث میشود که J-20 سریعترین جت جنگندهای باشد که چین در حال حاضر دارد، اما همچنین بهنظر نمیرسد که بتواند پرواز در این سرعت را برای مدت طولانی حفظ کند.
این جت با موتور ساخت چین WS-10 ساخته شدهاست، اما نسخههای جدیدتر از موتورهای جدید WS-15 که در سال ۲۰۲۳ ساخته شدهاند، بهرهمیبرند. موتورهای جدید ممکن است بیشینهی سرعت آن را مشابه با سرعت ۲,۴۹۴ کیلومتر در ساعت F-22 Raptor کنند. بهاینترتیب، سه سرعت مشخص شده، برای این جت وجود دارد.
برای بیشتر جتهای جنگنده، تقریبا تاریخ کامل آنها از جمله نسخهها، نسخههای آزمایشی و پروتوتایپها در دسترس است. Chengdu J-20 در ابتدای مسیری است که احتمالا چندین دهه از آن میگذرد و در پیچیدگی صنعتی نظامی چین قرار دارد، پس هنوز موارد زیادی میتواند با آن اتفاق بیفتد. در حال حاضر، چندین نسخه از آن وجود دارد، از جمله J-20B که نسخهای است که به موتورهای جدید مجهز شدهاست. نسخههای بیشتری نیز خواهد بود، بنابراین ممکن است این جت در زمان بازنشستگی حتی سریعتر شود.
در حال حاضر، Chengdu J-20 در حال تولید و خدمت است. چین بهنظر میرسد که بیش از ۲۰۰ فروند از آنرا در خدمت دارد و این جت درصد بالایی از جتهای جنگنده چین را تشکیل میدهد.
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
سرعت جت جنگنده لاکهید مارتین F-22 رپتور

جت جنگنده Lockheed Martin F-22 Raptor در سال ۲۰۰۵ بهخدمت گرفته شد زمانیکه بهتولید انبوه رسید. سرعت مشخص شدهی بیشینهی آن ۲,۴۹۴ کیلومتر در ساعت است، که تقریبا برای جتهای جنگنده از کلاس دو ماخ استاندارد است. علاوهبر سرعت عالی خود، F-22 Raptor همچنین از فناوری و تجهیزات پیشرفتهای بهرهمیبرد. از جمله توانایی پرواز در ۱.۵ ماخ بدون استفادهاز پسسوز. همچنین، این جت میتواند بیش از ۹۰۰ کیلوگرم مهمات حمل کند و توانایی شناسایی دشمنان در فاصلهای بیش از ۳۲۰ کیلومتر را دارد. هنگامیکه با همتایان خود مقایسه میشود، چیز زیادی نیست که این جنگنده نتواند انجام دهد.
در حالیکه F-22 همچنان در خدمت نیروی هوایی ایالات متحده است، تلاشهایی برای بازنشسته کردن برخی از آنها زودتر از موعد وجود دارد. نگهداری از آنها هزینهبر است و برخی از جتهای قدیمیتر در ناوگان نیاز به آمادگی پرهزینه برای آمادهسازی دوباره، برای نبرد دارند. کنگره تاکنون مانع شدهاست، اما بهنظر میرسد نیروی هوایی هر سال تلاش میکند تا این کار را انجام دهد. F-22 های خراب شده، تنها حدود ۲۰٪ از کل تعداد در ناوگان را تشکیل میدهند، پس ایالات متحده همچنان F-22هایی خواهد داشت که پس از بازنشستگی برخی از آنها پرواز خواهند کرد.
علاوهبر بازنشستهشدن مدلهای قدیمیتر، F-22 مشکلات دیگری نیز در محافل نظامی ایجاد کردهاست. قیمت ۱۲۵ میلیون دلار برای هر جت بسیار گران است و نیروی هوایی بودجه سنگینی دارد. همچنین، ایالات متحده در حال حاضر روی نسل بعدی جتهای جنگنده، برای تسلیحات خود کار میکند.
سرعت جت جنگنده Dassault Mirage 2000

Dassault Mirage 2000 آخرین جت در این فهرست است، اما هرگز جت جنگندهای کند بهشمار نمیآید. این جت بیشینه سرعت ۲.۲ ماخ در ارتفاع بالا دارد، که ۲,۳۳۴ کیلومتر در ساعت است. این جت در سال ۱۹۷۸ معرفی شد و برخی از نسخههای آن، تا سال ۱۹۹۱ تولید شدند. Mirage 2000 همچنان در بسیاری از کشورهای جهان از جمله امارات، مصر، فرانسه، یونان، هند و تایوان مورد استفاده قرار میگیرد. جدیدترین نسخهها در اواسط دهه ۲۰۱۰ معرفی شدند، بنابراین این جت بهطور کاملا مدرن است.
بهعنوان یک جت مدرن، Mirage 2000 دارای امکانات مدرنِ زیادی است. این جت میتواند تا ۹ سلاح را نصب کند و شامل دو مسلسل داخلی است. همچنین، دارای سیستمهای تسلیحاتی و ناوبری دیجیتال است، چیزی که جتهای جنگنده قدیمیتر آنرا ندارد. نسخهی اصلی برای نیروی هوایی فرانسه ساخته شدهبود که امروزه، از نسخههای بهروز شدهی آن استفادهمیکند. این جت بهقدری محبوب است که بیش از ۵۰۰ فروند از آن در حال حاضر در حال بهرهبرداری است، که عدد چشمگیری برای هواپیماهای نظامی بهشمار میآید. همچنین نسخههای تکنفره و دو نفره از این جت وجود دارد و نسخهای بهطور ویژه برای حمل سلاحهای هستهای طراحی شدهاست.
سخت است بگوییم Dassault Mirage 2000 چهمدت دیگر در خدمت خواهد بود، اما بهنظر میرسد که مدت زیادی در خدمت باقی بماند. این جت هنوز بهطور فعال تولید میشود و نیروهای هوایی در چندین قاره، از آن برای اهداف مختلف استفادهمیکنند. این جت هرگز رکورد سرعت یا ارتفاع را مانند سایر جتهای این فهرست ثبت نکردهاست، اما بهطور کلی همچنان سریع است.
بیشتر بدانید: کشتی افسانهای جنگ جهانی دوم ؛ ۱۰ کشتی افسانهای به ترتیب از بدترین تا بهترین
بیشتر بدانید: سرعت ناو هواپیمابر چقدر است؟ کدام کشور سریع ترین ناو هواپیمابر را دارد؟
در کانال آپارات بیت ران ببینید:







تف ۳۵ پس کجا رفت